Setki złotych w kieszeni. Seniorzy mogą zapomnieć o opłatach, ale trzeba złożyć wniosek

Abonament RTV, leki na receptę, bilety komunikacyjne, paszport – za każdą z tych rzeczy senior może zapłacić ułamek ceny albo nie płacić wcale. Do tego dochodzą świadczenia, które ZUS dolicza sam, ale nie każdy o nich wie. Zebraliśmy wszystko w jednym miejscu – z konkretnymi kwotami, progami wiekowymi i informacją, co wymaga wniosku, a co działa automatycznie.

Para seniorów na spacerze w chłodny dzień | Fot. Shutterstock

366 zł oszczędności na abonamencie – ale sam się nie wyłączy

Abonament RTV w 2026 roku to 30,50 zł miesięcznie za telewizor (lub telewizor z radiem), czyli 366 zł rocznie. Dla emeryta z niewysokim świadczeniem to realne obciążenie budżetu – a wielu płaci, choć nie musi.

Dwie grupy mają prawo do zwolnienia. Pierwsza to emeryci w wieku 60-74 lat, których świadczenie nie przekracza 4451,78 zł brutto. Ten próg to 50 proc. przeciętnego wynagrodzenia w 2025 roku (8903,56 zł – obwieszczenie Prezesa GUS z 9 lutego 2026 r.). Żeby skorzystać, trzeba osobiście stawić się w placówce Poczty Polskiej z legitymacją emeryta i złożyć pisemne oświadczenie. Bez tego opłata jest naliczana dalej – choćby jeżeli senior spełnia wszystkie kryteria.

Druga grupa to osoby po 75. roku życia. Ich zwolnienie jest automatyczne – Poczta Polska weryfikuje wiek na podstawie rejestru PESEL i od 1. dnia miesiąca po 75. urodzinach przestaje naliczać abonament. Żadnych dokumentów, żadnych wniosków. Podstawa prawna: art. 4 ust. 1 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych.

3665 leków za 0 zł – klucz to jedna litera na recepcie

Program „Bezpłatne Leki 65+” obejmuje w 2026 roku ponad 3600 pozycji z tzw. listy S – od leków na nadciśnienie i cukrzycę, przez statyny obniżające cholesterol, po antybiotyki, leki przeciwzakrzepowe i preparaty stosowane w depresji. Dla seniora z kilkoma chorobami przewlekłymi oznacza to oszczędność rzędu 120-250 zł miesięcznie. W skali roku kwota może sięgnąć kilku tysięcy złotych.

Cały mechanizm opiera się na jednym symbolu: litera „S” w polu „kod uprawnień dodatkowych” na e-recepcie. Bez niej farmaceuta nie ma podstawy prawnej, żeby wydać lek bezpłatnie – choćby jeżeli pacjent ma skończone 80 lat. Od lutego 2025 roku receptę z kodem „S” może wystawić każdy lekarz, również specjalista na wizycie prywatnej. Lista preparatów jest aktualizowana co 3 miesiące – obecna obowiązuje do końca czerwca 2026 roku (podstawa prawna: art. 37 ust. 1 ustawy z 12 maja 2011 r. o refundacji leków – Dz.U. z 2023 r. poz. 826).

Paszport za pół ceny albo za darmo

Standardowy paszport w 2026 roku kosztuje 140 zł. Emeryt lub rencista po okazaniu legitymacji płaci 70 zł. Natomiast osoba, która ukończyła 70 lat, wyrabia paszport bezpłatnie – zwolnienie jest automatyczne na podstawie numeru PESEL. Jedyny koszt, którego nie da się uniknąć, to zdjęcie biometryczne (30-50 zł w zakładzie fotograficznym). Ulga nie łączy się z innymi zniżkami, więc emeryt posiadający jednocześnie Kartę Dużej Rodziny powinien sprawdzić, która podstawa prawna jest korzystniejsza.

Za darmo po mieście i 30 proc. taniej na kolei

Na kolei każdy emeryt i rencista ma prawo do 2 przejazdów rocznie z 37-procentową ulgą ustawową w 2. klasie pociągów osobowych, pospiesznych i ekspresowych. Oprócz tego przewoźnicy oferują zniżki handlowe: PKP Intercity sprzedaje Bilet Seniora z rabatem 30 proc. dla osób po 60. roku życia, a Polregio w ramach oferty REGIO Senior daje 25 proc. zniżki na bilety jednorazowe i 10 proc. na okresowe.

W komunikacji miejskiej zasady ustalają samorządy. W Warszawie emeryci do 65. roku życia korzystają z 50-procentowej zniżki. Po ukończeniu 65 lat można kupić roczny Bilet Seniora za 50 zł – imienny, istotny we wszystkich liniach dziennych i nocnych w obu strefach, włączony do oferty Wspólnego Biletu ZTM-KM-WKD. Po 70. roku życia komunikacja miejska w Warszawie jest bezpłatna. Wystarczy okazać dowód osobisty lub mDowód. W kilku innych dużych miastach (Wrocław, Bydgoszcz, Lublin) darmowe przejazdy zaczynają się już od 65 lat.

Karta Dużej Rodziny – dożywotnia i nie tylko dla młodych rodziców

Wielu emerytów nie ma pojęcia, iż jeżeli kiedykolwiek wychowali co najmniej 3 dzieci – choćby jeżeli te dzieci mają dziś 40 czy 50 lat – mogą bezterminowo korzystać z Karty Dużej Rodziny. KDR przysługuje rodzicom dożywotnio, niezależnie od obecnego wieku dzieci (art. 4 ustawy z 5 grudnia 2014 r. o Karcie Dużej Rodziny – Dz.U. 2014 poz. 1863). W 2026 roku z programu korzysta ponad 1,7 mln rodzin (ok. 5 mln osób).

Co konkretnie daje KDR seniorowi? Bezpłatny wstęp do wszystkich 23 Parków Narodowych w Polsce, 30 proc. zniżki na PKP Intercity, rabaty w sieciach handlowych (Lidl, Auchan, Carrefour), na stacjach paliw (Orlen, Circle K) i w wybranych aptekach. Karta działa w aplikacji mObywatel – nie trzeba nosić plastiku. Wniosek składa się w urzędzie gminy lub przez portal Emp@tia.

366,68 zł miesięcznie po 75. urodzinach – bez wniosku

Po ukończeniu 75 lat ZUS automatycznie dolicza do emerytury dodatek pielęgnacyjny – od marca 2026 roku w kwocie 366,68 zł miesięcznie, co w skali roku daje 4400,16 zł. Senior nie musi składać wniosku, przechodzić badań ani kontaktować się z ZUS. Świadczenie pojawia się na koncie już w najbliższym terminie wypłaty emerytury po urodzinach.

Jest jednak pułapka, w którą wpadają tysiące seniorów. Kto przed 75. urodzinami pobierał zasiłek pielęgnacyjny z gminy (215,84 zł), musi niezwłocznie zgłosić do ośrodka pomocy społecznej, iż ZUS przyznał dodatek. Oba świadczenia nie mogą być pobierane jednocześnie. Brak zgłoszenia kończy się żądaniem zwrotu nienależnie pobranego zasiłku – choćby ponad 2500 zł z odsetkami.

288 zł dla byłych druhów z OSP i ratowników górskich

Byli strażacy ochotnicy i ratownicy górscy (TOPR, GOPR) mogą otrzymać świadczenie ratownicze w wysokości 288 zł miesięcznie (od marca 2026 r.), czyli 3456 zł rocznie. Warunek: minimum 25 lat czynnego udziału w akcjach ratowniczych dla mężczyzn (20 lat dla kobiet) i ukończenie odpowiednio 65. lub 60. roku życia. Świadczenie jest dożywotnie i niezależne od wysokości emerytury. Można je pobierać równolegle z emeryturą, rentą, a choćby dalszą pracą zawodową.

Świadczenie wypłaca Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA, a wniosek składa się do komendanta powiatowego PSP. Co istotne – pieniądze przysługują od miesiąca złożenia wniosku, nie z wyrównaniem wstecz. Każdy miesiąc zwłoki to stracone 288 zł (art. 16 ustawy z 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych – Dz.U. z 2023 r. poz. 194 ze zm.).

Osobną kategorię stanowi ryczałt energetyczny – 336,16 zł miesięcznie netto, niepodlegający opodatkowaniu, wypłacany kombatantom, osobom represjonowanym oraz wdowom i wdowcom po nich. Rocznie daje to ponad 4000 zł na pokrycie kosztów energii. Wniosek o nowe przyznanie składa się na formularzu ZUS-ERK. Osoby, które już świadczenie otrzymują, dostają podwyższoną kwotę automatycznie od marca (ustawa z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego).

Jak to wszystko wygląda w Warszawie?

Stolica uzupełnia ogólnopolskie ulgi lokalnym pakietem. Oprócz Biletu Seniora za 50 zł rocznie i bezpłatnej komunikacji po 70. urodzinach, Warszawa oferuje Kartę Warszawiaka – program lojalnościowy dla mieszkańców rozliczających PIT w stolicy. Daje on dodatkowe zniżki w instytucjach kultury i sportu: 20 proc. na bilety do Muzeum Historii Polski na Cytadeli Warszawskiej, 5 proc. na warsztaty i kursy w Klubach Kultury Seniora (m.in. na Pradze-Południe i Gocławiu). Pełny katalog ofert jest dostępny na stronie karta.um.warszawa.pl.

Osoby po 75. roku życia mogą raz w miesiącu skorzystać z programu „Złota Rączka dla Seniorów” – bezpłatna pomoc rzemieślnika obejmuje m.in. naprawę cieknącego kranu, uszczelnienie drzwi i okien czy wymianę żarówki. Program prowadzą wspólnie ratusz i organizacje pozarządowe od 2018 roku.

Dla emerytów szukających dodatkowego zatrudnienia działa Senioralne Biuro Karier przy Centrum Aktywności Międzypokoleniowej „Nowolipie” – doradcy Urzędu Pracy m.st. Warszawy przyjmują w poniedziałki w godzinach 8:00-15:30.

Co to oznacza dla Ciebie? Sprawdź, czego jeszcze nie wykorzystujesz, skorzystaj ze zniżek i zaoszczędź setki złotych

• Zrób przegląd swoich uprawnień wg wieku – od 60, 65, 70 i 75 lat aktywują się kolejne ulgi i zwolnienia. Każdy z tych progów otwiera nowe możliwości, ale większość z nich nie włącza się sama.
• Idź na pocztę z legitymacją emeryta – jeżeli masz 60-74 lat i emeryturę poniżej 4451,78 zł brutto, złóż oświadczenie o zwolnieniu z abonamentu RTV. Wizyta trwa kilka minut, a oszczędność to 366 zł rocznie.
• Przy najbliższej wizycie u lekarza poproś o kod „S” na recepcie – po 65. roku życia przysługują bezpłatne leki z listy S. Dotyczy to wszystkich lekarzy, również specjalistów na wizytach prywatnych.
• Wychowałeś 3 lub więcej dzieci? Wyrabiaj KDR – złóż wniosek w urzędzie gminy lub przez portal Emp@tia. Karta jest bezterminowa, a zniżki – od Parków Narodowych po codzienne zakupy – działają od razu.
• Służyłeś w OSP lub ratownictwie górskim? – złóż wniosek do komendanta powiatowego PSP o świadczenie ratownicze. Każdy miesiąc zwłoki to stracone 288 zł – świadczenie nie jest wyrównywane wstecz.
• Masz 75 lat i wcześniej pobierałeś zasiłek pielęgnacyjny z gminy? – natychmiast zgłoś do ośrodka pomocy społecznej, iż ZUS przyznał Ci dodatek pielęgnacyjny. Pobieranie obu równocześnie jest niezgodne z prawem i kończy się zwrotem z odsetkami.
• W Warszawie sprawdź, czy masz aktywną Kartę Warszawiaka – daje dodatkowe zniżki na kulturę i transport ponad standardowe ulgi seniorskie. Wystarczy rozliczać PIT w stolicy.