Karton oparty o koło zaparkowanego samochodu łatwo uznać za pozostawiony przypadkowo odpad. W rzeczywistości może to być celowe zabezpieczenie stosowane przede wszystkim przez właścicieli kamperów, przyczep kempingowych, samochodów zabytkowych oraz pojazdów sezonowych. Wspólną cechą tych aut są długie okresy postoju, często w tym samym miejscu i bez dostępu do garażu.
Jak opisuje Autokult, podobne rozwiązania spotyka się w krajach południowej Europy, gdzie intensywne nasłonecznienie i wysokie temperatury utrzymują się przez znaczną część roku. Obok gotowych pokrowców na koła stosowane są maty oraz najprostsze osłony wykonane z nieprzezroczystego kartonu. Metoda może wyglądać niepozornie, ale jej sens wynika bezpośrednio z adekwatności materiałów, z których produkowane są opony.
Kwestia nabiera znaczenia również w Polsce. Temperatury przekraczające 35 stopni Celsjusza nie są już zdarzeniem ograniczonym wyłącznie do południa kontynentu. Samochód stojący przez wiele godzin na otwartym parkingu jest poddawany działaniu nie tylko wysokiej temperatury powietrza, ale także promieniowania słonecznego. Nagrzewają się nadwozie, wnętrze, nawierzchnia parkingu oraz elementy pojazdu znajdujące się najbliżej rozgrzanego asfaltu.
Promieniowanie UV przyspieszające starzenie opon
Powodem osłaniania kół jest ograniczenie bezpośredniego oddziaływania promieniowania UV i wysokiej temperatury na ogumienie. Opona nie składa się z samego kauczuku. Jest złożoną konstrukcją zawierającą różne mieszanki gumowe, warstwy wzmacniające i związki chemiczne odpowiadające między innymi za elastyczność, trwałość oraz odporność na warunki atmosferyczne. Materiały te z czasem ulegają nieodwracalnym procesom starzenia.
Continental wskazuje, iż na starzenie ogumienia wpływają między innymi tlen, ozon, promieniowanie UV, temperatura, wilgoć oraz upływ czasu. W wyniku zachodzących reakcji zmieniają się adekwatności polimerów, a materiał stopniowo traci elastyczność. Wysoka temperatura może przyspieszać te procesy. Z tego powodu producent zaleca, aby opony przeznaczone do przechowywania znajdowały się w miejscu chłodnym, suchym, umiarkowanie wentylowanym i zabezpieczonym przed bezpośrednim światłem słonecznym.
Problem polega na tym, iż opony zamontowane w pojeździe pozostawionym na otwartym parkingu znajdują się w warunkach dokładnie odwrotnych. Nie można przenieść ich do zacienionego magazynu, ale można ograniczyć bezpośrednią ekspozycję ich bocznych powierzchni. Temu właśnie służą kartonowe osłony, maty lub dopasowane pokrowce.
Największe zagrożenie dla kamperów i samochodów sezonowych
Zabezpieczenie opon ma największe znaczenie w przypadku pojazdów, które przez wiele dni albo tygodni pozostają nieruchome. Dotyczy to przede wszystkim kamperów i przyczep kempingowych ustawionych na parcelach, samochodów klasycznych, aut rekreacyjnych oraz pojazdów wykorzystywanych tylko w określonej porze roku. W ich przypadku opony mogą być wystawione na działanie słońca przez długi czas, a jednocześnie stale obciążone masą pojazdu w tych samych punktach.
NHTSA, amerykańska federalna agencja odpowiedzialna za bezpieczeństwo ruchu drogowego, podkreśla, iż proces starzenia opon zależy zarówno od sposobu użytkowania i przechowywania, jak i od warunków środowiskowych. Zużycie ogumienia nie ogranicza się zatem do ścierania bieżnika podczas jazdy. Opona może się starzeć także wtedy, gdy samochód niemal nie opuszcza parkingu.
W zaleceniach dotyczących przechowywania ogumienia, opublikowanych przez Goodyear, wskazano, iż opony pozostawiane na zewnątrz powinny być chronione przed słońcem, ozonem i innymi szkodliwymi czynnikami środowiskowymi. Osłona powinna być nieprzezroczysta, wodoodporna i umożliwiać wentylację. Ostatni warunek jest istotny, ponieważ szczelne owinięcie koła może prowadzić do gromadzenia się wilgoci i nadmiernego wzrostu temperatury pod przykryciem.
Kartonowa osłona opon tylko na dłuższy postój
Zwykły karton może ograniczyć dopływ światła do bocznej powierzchni opony, ale jest rozwiązaniem doraźnym. Nie jest odporny na deszcz, łatwo nasiąka wodą i może zostać porwany przez wiatr. Nie należy go mocować w sposób, który grozi pozostawieniem elementów przy kole przed rozpoczęciem jazdy. o ile pojazd ma stać na zewnątrz przez dłuższy czas, praktyczniejszym rozwiązaniem będzie nieprzezroczysty pokrowiec przeznaczony do konkretnego rozmiaru koła.
Osłanianie kół nie jest natomiast potrzebne podczas każdego krótkiego postoju. Nie ma uzasadnienia, aby zakładać pokrowce na opony samochodu pozostawionego na parkingu na kilkadziesiąt minut albo regularnie eksploatowanego i codziennie przestawianego. Korzyść może pojawić się przede wszystkim przy wielodniowym lub wielotygodniowym postoju w pełnym słońcu.
Osłona nie może również zastępować kontroli technicznej. Karton ani pokrowiec nie zabezpieczą opony przed skutkami zbyt niskiego ciśnienia, przeciążenia pojazdu, uszkodzenia mechanicznego, kontaktu z substancjami ropopochodnymi czy wielomiesięcznego obciążenia tego samego fragmentu bieżnika. W przypadku długiego postoju należy stosować zalecenia producenta pojazdu lub ogumienia dotyczące ciśnienia i sposobu odciążenia kół.
Pęknięcia opon ważniejsze niż głębokość bieżnika
Kierowca powinien regularnie oglądać nie tylko bieżnik, ale także ściany boczne opon. Niepokojące są widoczne spękania, wybrzuszenia, przecięcia, odkształcenia oraz fragmenty odsłaniające elementy konstrukcyjne. NHTSA zaleca kontrolowanie ogumienia co najmniej raz w miesiącu oraz przed dłuższą podróżą. Szczególną uwagę należy zwrócić na pęknięcia, nacięcia, przebicia, otarcia i wybrzuszenia.
W Polsce minimalna dopuszczalna głębokość bieżnika opony, która nie ma fabrycznego wskaźnika granicznego zużycia, wynosi 1,6 mm. Sama wysokość bieżnika nie przesądza jednak o dobrym stanie ogumienia. Policja przypomina, iż opony z widocznymi pęknięciami naruszającymi lub odsłaniającymi osnowę nie mogą być dalej używane. Dotyczy to również kompletu, który zachował głęboki bieżnik, ale przez lata był narażony na niekorzystne warunki przechowywania.
Datę produkcji można odczytać z oznaczenia na ścianie bocznej opony. Cztery ostatnie cyfry kodu wskazują tydzień i rok produkcji. Przykładowo zapis 2625 oznacza oponę wyprodukowaną w 26. tygodniu 2025 roku. Sam wiek nie jest jednak jedynym kryterium oceny. Znaczenie mają również sposób eksploatacji, przebieg, temperatura, ciśnienie, obciążenie, historia napraw i warunki postoju.
Karton ustawiony przy kole nie zatrzyma naturalnego starzenia gumy, może jednak ograniczyć jeden z czynników przyspieszających ten proces. W przypadku kampera, przyczepy lub auta pozostającego przez dłuższy czas na nasłonecznionym parkingu zastosowanie osłony ma więc techniczne uzasadnienie. Najważniejsze, aby była ona nieprzezroczysta, stabilnie ustawiona i zdejmowana przed każdą jazdą.
