Zmiany w ZUS od 13 kwietnia 2026 roku dotyczą zarówno osób korzystających ze zwolnień lekarskich, jak i samego systemu orzecznictwa. Nowe przepisy mają ograniczyć nadużycia i usprawnić działanie instytucji.
Zwolnienie lekarskie 2026. Co wolno, a czego nie?
Od 13 kwietnia obowiązują doprecyzowane zasady dotyczące korzystania ze zwolnień lekarskich. Kluczowa informacja: naruszenie przepisów może oznaczać utratę zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia.
Ubezpieczony straci świadczenie, jeżeli w czasie L4:
- wykonuje pracę zarobkową
- podejmuje aktywności sprzeczne z celem zwolnienia
Nowe przepisy wyjaśniają, czym dokładnie jest „praca zarobkowa”.
Praca zarobkowa to każda czynność, która ma charakter zarobkowy. Pracą zarobkową nie są tzw. czynności incydentalne, czyli takie, których podjęcia, w okresie zwolnienia od pracy, wymagają istotne okoliczności. Istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy - informuje Marlena Nowicka, rzeczniczka prasowa ZUS w Wielkopolsce
Podobnie doprecyzowano pojęcie aktywności niezgodnej z celem zwolnienia. Chodzi o działania, które:
- mogą wydłużyć proces leczenia
- utrudniają powrót do zdrowia
Dozwolone pozostają natomiast zwykłe czynności dnia codziennego.
Kontrole L4. ZUS zyskuje nowe narzędzia
Nowe przepisy zmieniają również zasady przeprowadzania kontroli zwolnień lekarskich.
Kontrola ma sprawdzić, czy zwolnienie jest wykorzystywane zgodnie z jego przeznaczeniem. Wprowadzono m.in.:
- możliwość legitymowania osoby kontrolowanej
- określenie obowiązków osoby kontrolowanej
- nowe zasady sporządzania protokołu
- możliwość składania zastrzeżeń do ustaleń kontroli
Zmieni się także dokumentacja – pojawią się nowe wzory upoważnień i protokołów.
Orzecznictwo w ZUS. Więcej specjalistów, nowe zasady
Od 13 kwietnia zmienia się również system orzecznictwa lekarskiego w ZUS. To istotny krok w szerszej reformie, która potrwa do 2027 roku.
Nowe przepisy rozszerzają katalog osób uprawnionych do wydawania orzeczeń. Oprócz lekarzy orzeczników, w określonych przypadkach będą mogli je wydawać również fizjoterapeuci – w sprawach rehabilitacji leczniczej – oraz pielęgniarki i pielęgniarze, m.in. w sprawach dotyczących niezdolności do samodzielnej egzystencji.
Zmieniają się także wymagania wobec lekarzy współpracujących z ZUS. Oprócz specjalistów, orzeczenia będą mogli wydawać również lekarze w trakcie specjalizacji oraz ci z co najmniej 5-letnim doświadczeniem zawodowym, choćby jeżeli nie posiadają jeszcze tytułu specjalisty.
Wprowadzono również bardziej elastyczne formy współpracy z kadrą medyczną – możliwe będzie zatrudnienie zarówno na podstawie umowy o pracę, jak i umów cywilnoprawnych.
Zmiany w ZUS to początek większej reformy
Wprowadzone przepisy to pierwszy etap zmian w systemie orzecznictwa lekarskiego. Kolejne regulacje mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku.
Nowe zasady jasno pokazują kierunek: większa kontrola nad zwolnieniami lekarskimi i większa elastyczność w działaniu ZUS. Dla ubezpieczonych oznacza to jedno – L4 trzeba wykorzystywać zgodnie z jego celem, bo konsekwencje mogą być dotkliwe.
