2 godzin temu
- W województwie wielkopolskim w 2025 r. na boreliozę (chorobę z Lyme) leczono 6,2 tys. osób – to ponad dwukrotny wzrost w ciągu 5 lat.
- Od ubiegłego roku można zaszczepić się przeciwko kleszczowemu zapaleniu mózgu w aptekach, które mają podpisaną umowę NFZ w zakresie szczepień.
- Aby zabezpieczyć się przed chorobami odkleszczowymi należy wiedzieć, jak gwałtownie i bezpiecznie usunąć kleszcza oraz do jakiego lekarza zgłosić się w razie potrzeby.
Kleszcze to drobne pajęczaki, które możemy spotkać nie tylko w lesie, ale także w parku, ogrodzie, na działce czy łące. Największą aktywność przejawiają od wczesnej wiosny aż do początku jesieni. Ukąszenie kleszcza zwykle jest całkowicie bezbolesne i łatwe do przeoczenia, jednak może skutkować zakażeniem niebezpiecznymi chorobami, takimi jak borelioza czy kleszczowe zapalenie mózgu (KZM).
Samodzielne usuwanie kleszcza
Jeśli zauważymy wbitego w skórę kleszcza, należy usunąć go jak najszybciej. Im dłużej pozostaje w ciele, tym większe jest ryzyko zakażenia – po około 36 godzinach prawdopodobieństwo przeniesienia bakterii znacznie wzrasta. W aptekach dostępne są przyrządy, które umożliwiają bezpieczne i skuteczne usunięcie kleszcza – przez chwycenie go jak najbliżej skóry i wyciągnięcie w całości. Po usunięciu trzeba dokładnie zdezynfekować miejsce ugryzienia i przez kilka kolejnych dni uważnie obserwować tę okolicę skóry.
Absolutnie nie wolno wyciągać kleszcza palcami, usuwać go igłą, rozgniatać, wyciskać, wykręcać, przypalać ani smarować tłustymi substancjami, olejami czy innymi kosmetykami.
Kiedy i do jakiego lekarza?
Do lekarza należy zgłosić się tylko wtedy, gdy po usunięciu kleszcza (całkowitym lub częściowym) pojawi się zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu ugryzienia, a także w przypadku wystąpienia objawów grypopodobnych: gorączki, nudności, wymiotów lub bólów głowy. W takiej sytuacji wystarczy udać się do lekarza POZ lub do punktu nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej (tzw. wieczorynki). Nie ma potrzeby wzywania karetki pogotowia, ani jechania na SOR.
Borelioza
Bakteria wywołująca boreliozę może dostać się do naszej krwi jedynie przez ugryzienie kleszcza – nie możemy zarazić się poprzez kontakt z osobą chorą, psem czy innym zwierzęciem. Na szczęście, nie każde ugryzienie kleszcza skończy się zachorowaniem.
W przypadku wystąpienia objawów tej choroby, takich jak rumień wędrujący, gorączka, zmęczenie, bóle stawów, mięśni i głowy, należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza rodzinnego, który powinien zlecić antybiotykoterapię. Nieleczona borelioza może prowadzić do wielu groźnych powikłań neurologicznych (drętwienie kończyn, kłopoty z pamięcią i koncentracją), zaburzeń serca czy chorób stawów i mięśni.
Z każdym rokiem rośnie liczba leczonych w Wielkopolsce z rozpoznaniem zasadniczym choroba z Lyme – w 2025 roku z powodu boreliozy leczyło się 6209 pacjentów (w 243 przypadkach konieczna była hospitalizacja). Dla porównania, w roku 2021 z powodu tej choroby leczono 3049 pacjentów, a w 2015r. – 1115.
Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM)
To wirusowa choroba ośrodkowego układu nerwowego. U większości osób przebiega bezobjawowo, ale może przyjąć postać dwufazową. Podczas I fazy występuje zwykle gorączka, ból głowy i zmęczenie, natomiast podczas II fazy mogą pojawić się objawy zapalenia opon mózgowych – sztywność karku, zaburzenia świadomości, porażenia mięśni.
W przypadku KZM dostępne jest skuteczne szczepienie ochronne, które zalecane jest szczególnie pracownikom leśnym, rolnikom i osobom często przebywającym na łonie natury. To szczepienie zalecane, odpłatne – można zrealizować je w poradniach POZ, a w przypadku osób dorosłych także w aptekach, które mają podpisaną umowę z NFZ w zakresie szczepień. Lekarz rodzinny lub farmaceuta bezpłatnie zakwalifikuje do szczepienia, wystawi receptę i poda nam preparat, natomiast koszt szczepionki musimy pokryć z własnych środków.
Profilaktyka to podstawa
Aby zmniejszyć ryzyko ukąszenia przez kleszcza, podczas prac na polu, działce czy w ogrodzie, a także spacerując po lesie czy łące, warto zakładać ubrania z długimi rękawami i nogawkami, zakrywać głowę oraz stosować środki odstraszające te pajęczaki. Natomiast po powrocie do domu należy dokładnie obejrzeć całe ciało, aby jak najszybciej zauważyć kleszcza i go usunąć.
Rafał Stachlewski
Zespół Komunikacji Społecznej i Promocji
NFZ
