Jak Polska stać się może beneficjentem, a nie ofiarą przemian?

Polska, zamieniając obciążające dyrektywy w narzędzie cywilizacyjnego rozwoju – ma szansę stać się najsilniejszą gospodarką w Europie. Całość stanowi optymistyczny scenariusz, w którym Polska dzięki innowacjom stać się może najlepszym miejscem do życia w regionie.

Polska stoi wobec największej przebudowy gospodarczej od dekad.

Plan ten zakłada transformację Polski w najsilniejszą gospodarkę Europy poprzez realizację kilku kluczowych, powiązanych ze sobą etapów:

1. Rewolucja na rynku pracy i w przemyśle

Fundamentem zmiany ma być przekształcenie struktury zatrudnienia w regionach węglowych.

Zamiast bronić wydobycia węgla, które generuje ogromne koszty (opłaty za emisję CO2 rzędu miliardów złotych rocznie), proponuje się budowę nowoczesnych fabryk do produkcji plus energetycznych, bezemisyjnych domów,

Dlatego odrzucamy narrację strachu i „plag europejskich”. Przyjmujemy narrację przewagi: transformacja nie ma nas osłabić – ma nas wzmocnić. Unijne regulacje traktujemy jak „dar niebios” w sensie gospodarczym: tworzą jednolity kierunek, w którym wygra ten, kto najszybciej zbuduje zdolności produkcyjne i eksportowe.

Cel nadrzędny: do 2035 r. uczynić z Polski europejskie centrum masowej modernizacji energetycznej i mieszkaniowej – tak, aby Polska była beneficjentem, a nie ofiarą przemian.

2. Śląsk i górnicy jako kadra modernizacji

Polskie górnictwo to nie tylko węgiel – to dziesiątki tysięcy doświadczonych pracowników, dyscyplina przemysłowa i tradycja ciężkiej pracy. Problemem nie jest górnik. Problemem jest model gospodarki, w którym wynagrodzenie i status społeczny górnika są powiązane z pracą o wysokim ryzyku i z paliwem, które traci rację bytu w systemie ETS.

Zasada sprawiedliwej zmiany zawodowej: państwo ma obowiązek zapewnić górnikom pracę bezpieczniejszą i lepiej płatną niż pod ziemią – w sektorach budujących nową gospodarkę.

W praktyce oznacza to:

• pierwszeństwo zatrudnienia dla górników i pracowników likwidowanych elektrowni w nowo tworzonych zakładach,
• program osłonowy obejmujący przekwalifikowanie, gwarancję zatrudnienia i stabilne warunki pracy,
• utrzymanie godności zawodowej – górnik nie „traci”, górnik awansuje do roli budowniczego nowoczesnej Polski.

Teza społeczna programu jest prosta: jeżeli na powierzchni można zarobić więcej niż pod ziemią – nikt rozsądny nie wybierze narażania zdrowia i życia. To nie konflikt – to oferta cywilizacyjna.

Program polityczny i gospodarczy: Śląsk przestaje być regionem „wygaszania”. Staje się regionem budowy przewagi– europejskim centrum produkcji rozwiązań transformacyjnych.

Uruchamiamy program uprzemysłowienia regionu: w każdym powiecie województwa śląskiego powstaje do 2035 roku zakład produkcyjno-montażowy, który będzie rdzeniem modernizacji energetycznej i budownictwa.

Model bazowy:

• 19 powiatów × zakład zatrudniający ok. 5 000 pracowników = ok. 95 000 miejsc pracy,
• struktura płac, która przyciąga najlepszych: ok. 9 000 zł netto na stanowisku szeregowym, 12 000 zł netto na kierowniczym, 15 000 zł netto na dyrektorskim (wg założeń wizji),
• produkcja: prefabrykaty i moduły domów plus energetycznych, bez emisyjnych, elementy systemów OZE i infrastruktury, komponenty modernizacji sieci, technologie energetyczne dla przemysłu i budownictwa.

3. Energetyka: nie czekamy na jutro – budujemy przewagę dziś

Polska ma dziś duży udział energetyki węglowej. Zamknięcie elektrowni oznacza spadek popytu na węgiel, a emisje generują koszty ETS – to rosnące obciążenie konkurencyjności gospodarki. Strategia „odkładania decyzji” jest ekonomicznie najdroższa.

Dlatego program przyjmuje zasadę: transformacja energetyczna ma być narzędziem rozwoju przemysłowego, a nie wyłącznie kosztem.

Priorytety energetyczne do 2035 r.:

1. Modernizacja i rozbudowa sieci jako kręgosłup państwa przemysłowego (inwestycje w przesył i dystrybucję, cyfryzacja, odporność systemu).
2. Masowe uruchamianie mocy niskoemisyjnych (OZE wraz z rozwiązaniami stabilizującymi pracę systemu) – tak, aby energia stała się przewagą kosztową dla przemysłu i gospodarstw domowych.
3. Zintegrowanie energetyki z budownictwem: domy i osiedla jako aktywny element systemu (efektywność, zarządzanie popytem, lokalne źródła).
4. Realizm technologiczny: inwestycje o horyzoncie powyżej 2040 r. (np. atom) nie mogą być alibi dla braku działań w dekadzie 2026–2035. Polska musi wygrać „pierwszą połowę” transformacji.

4. Program masowej budowy plus energetycznych, bezemisyjnych domów

W Polsce istnieje realna luka mieszkaniowa i konieczność modernizacji zasobów. W całej UE powstaje podobne wyzwanie – co oznacza gigantyczny rynek.

Państwo uruchamia program: industrializacja budownictwa – odejście od rozproszonego, wolnego, drogiego modelu na rzecz masowej prefabrykacji i szybkiej realizacji.

• Domy plus energetyczne, bezemisyjne mają stać się „polskim produktem narodowym” – gotowym rozwiązaniem eksportowym.
• Zakłady na Śląsku i w innych regionach będą produkować kompletne moduły i instalacje, obniżając koszt i czas budowy.

Cel: szybki wzrost podaży mieszkań, spadek kosztów życia, skok jakości energetycznej budynków – a w konsekwencji: wzmocnienie demografii i atrakcyjności Polski.

Polska jako magnes dla ludzi, kapitału i przemysłu

Transformacja klimatyczna tworzy w Europie napięcie: koszty energii, koszty mieszkań, presja inwestycyjna i migracyjna. Polska może to odwrócić na swoją korzyść:

• jeśli zbudujemy tanią, nowoczesną bazę mieszkaniową i konkurencyjną energię,
• jeśli stworzymy dziesiątki tysięcy stabilnych miejsc pracy w nowoczesnym przemyśle,
• jeśli zaczniemy eksportować technologie i gotowe rozwiązania modernizacyjne.

Wtedy Polska stanie się najlepszym miejscem do życia i pracy w Europie Środkowej, przyciągając ludzi i inwestycje. To jest sens „kraju wybranego” – nie jako hasła, ale jako efektu sprawczości, skali i konsekwencji.

5. Narodowy kontrakt modernizacyjny: państwo, pracownik, przemysł

Program opiera się na jasnym kontrakcie społecznym:

• państwo organizuje warunki, finansowanie i prawo,
• przemysł buduje zdolności produkcyjne,
• pracownik dostaje bezpieczeństwo, wysokie płace i perspektywę.

Transformacja ma być sprawiedliwa, ale przede wszystkim ma być zwycięska.

Zakończenie: to nie jest wizja – to decyzja

Unijne dyrektywy klimatyczne są faktem. Pytanie brzmi: czy będziemy krajem, który narzeka i broni status quo do ostatniej chwili, czy krajem, który robi z przymusu plan i z planu – przewagę.

Wybieramy drogę ofensywną: Polska jako fabryka modernizacji Europy, Śląsk jako serce nowej gospodarki, górnicy jako pierwsza kadra przemiany, a energia i plus energetyczne, bezemisyjne domy jako dwie dźwignie wzrostu.

To ogromne wyzwanie ekonomiczne i społeczne – i jednocześnie realna możliwość modernizacji państwa. jeżeli potraktujemy je jak historyczną szansę, Polska może stać się najsilniejszą gospodarką w Europie.

Edmund Szwed