Dwie Częstochowy, jedna data. Co wydarzy się 19 sierpnia?

Dokładnie 200 lat po formalnym połączeniu Starej Częstochowy z przyklasztorną Częstochówką miasto przypomni o przełomowej decyzji z 1826 roku – wystawami, jubileuszowymi wydawnictwami i kilkoma symbolicznymi akcentami w przestrzeni oraz programie dnia.

19 sierpnia 1826 roku Rada Administracyjna Królestwa Polskiego zatwierdziła połączenie Starej Częstochowy i Częstochówki. Rocznica ma zostać podkreślona m.in. przez dwie wystawy otwierane tego samego dnia, wprowadzenie jubileuszowych walorów kolekcjonerskich do sprzedaży, powrót albumowego wydawnictwa oraz rozbudowę internetowej Encyklopedii Częstochowy o kolejne hasła. W planach jest także przejazd zabytkowym tramwajem oraz nadanie imienia wiaduktowi w ciągu Alei Najświętszej Maryi Panny.

Na Placu Biegańskiego zaplanowano plenerową ekspozycję „…podniesiona do miast wielkich… czyli o połączeniu Starej i Nowej Częstochowy”, przygotowaną przez Archiwum Państwowe w Częstochowie. Wystawa składa się z 32 posterów i została podzielona na trzy części: pierwsza przedstawia dzieje Starej i Nowej Częstochowy, ich mieszkańców oraz urbanistykę, druga koncentruje się na samym momencie połączenia, a trzecia pokazuje rozwój miasta po 1826 roku. Materiały pochodzą m.in. ze zbiorów Archiwum Państwowego w Częstochowie, Archiwum Głównego Akt Dawnych, Narodowego Archiwum Cyfrowego, Archiwum Narodowego w Krakowie i Archiwum Jasnogórskiego, a także z kolekcji kilku muzeów oraz bibliotek cyfrowych. Otwarcie zaplanowano na 19 sierpnia 2026 r. o godz. 11:00, a ekspozycja ma być dostępna do 18 października.

Tego samego dnia w Ratuszu Muzeum Częstochowskie udostępni wystawę „Częstochowa Stara / Nowa. 200 lat połączenia”. Jej osią są oryginalne plany miasta ze zbiorów Działu Historii i Biblioteki Muzeum Częstochowskiego – od 1819 roku po okres PRL. Po raz pierwszy pokazane zostaną dwa niedawno zakonserwowane obiekty: „Plan Sytuacyjny Miasta Nowej Częstochowy wraz z przedmieściem Św. Barbary” z 1823 r. oraz „Plan Geometryczny Gruntów Folwarku Wójtostwa Częstochowskiego” z 1827 r. Wśród eksponatów znajdą się też wybrane archiwalia związane z połączeniem i rozbudową miasta, w tym budową Ratusza, a także fragmenty XIX-wiecznych przewodników opisujących Częstochowę i jej mieszkańców. Wernisaż zaplanowano na 19 sierpnia o godz. 11:30, a wystawa ma potrwać do 18 października. Kuratorką ekspozycji jest Małgorzata Szczęsna, kierująca Działem Historii w Muzeum Częstochowskim.

W rocznicę do sprzedaży ma trafić jubileuszowy walor kolekcjonerski wyprodukowany przez Polską Wytwórnię Papierów Wartościowych według projektu Agnieszki Próchniak (PWPW) i Natalii Muranowicz (Urząd Miasta Częstochowy). Emisję zaplanowano jako dwa bony o nominale 100 MEDALIKÓW, które razem tworzą komplet na 200-lecie o nominale 200 MEDALIKÓW oraz zestawiony napis „CZĘSTO-CHOWA”. Łącznie przewidziano 400 sztuk – po 200 każdego wariantu. Od 19 sierpnia bony mają być dostępne w siedzibie Częstochowskiej Organizacji Turystycznej przy ul. 7 Kamienic 4, a od 22 sierpnia również online na stronie CzOT. Cena jednego waloru to 50 zł.

Na 19 sierpnia zapowiedziano także powrót do sprzedaży albumu „Od Starej do Nowej Częstochowy”, którego promocja odbyła się 3 lutego, a nakład gwałtownie się wyczerpał. Dodruk ma pojawić się ponownie w cenie 50 zł – w Ratuszu oraz w sklepie internetowym Muzeum Częstochowskiego. W rocznicę internetowa Encyklopedia Częstochowy, uruchomiona w 2020 r. z okazji 800 lat dziejów pisanych miasta, ma zostać uzupełniona o 200 nowych haseł przygotowanych przez Ośrodek Dokumentacji Dziejów Częstochowy Muzeum Częstochowskiego.

W ramach obchodów przedstawiono również propozycję nadania wiaduktowi w ciągu Alei Najświętszej Maryi Panny imienia Jana Bernharda – inżyniera, który od 1818 roku prowadził prace związane z wytyczeniem arterii łączącej Starą i Nową Częstochowę, czyli dzisiejszej Alei. Choć sam wiadukt powstał już po jego śmierci, ma być wskazywany jako jeden z charakterystycznych punktów centrum. Propozycja uzyskała pozytywną opinię Zespołu ds. Nazewnictwa Obiektów Miejskich oraz Ośrodka Dokumentacji Dziejów Częstochowy, a decyzję ma podjąć Rada Miasta Częstochowy podczas sierpniowej sesji.

W programie dnia znalazł się także przejazd zabytkowym tramwajem 102Na. Ma on kursować w środę w godzinach 16:00–19:00 trasą przypisaną do linii nr 3.

Tło jubileuszu sięga początku lat 20. XIX wieku, gdy obok siebie funkcjonowały Stara Częstochowa oraz Nowa Częstochowa z Jasną Górą. W 1823 r

red
źródło/fot: UM w Częstochowie