1 godzina temu
Osoby, dla których zakup węgla, pelletu, drewna lub pokrycie innych kosztów ogrzewania stanowi poważne obciążenie domowego budżetu, mogą wystąpić do ośrodka pomocy społecznej o zasiłek celowy. Podstawę stanowi art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Przepis pozwala przyznać świadczenie w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej i wprost wymienia pokrycie części lub całości kosztów ogrzewania, w tym opału.
Nie jest to zatem odrębny, powszechny „dodatek na węgiel” przyznawany automatycznie każdemu gospodarstwu domowemu. Zasiłek celowy jest elementem systemu pomocy społecznej. Oznacza to konieczność wykazania zarówno odpowiedniej sytuacji dochodowej, jak i rzeczywistej potrzeby uzyskania pomocy.
W sezonie 2026/2027 znaczenie świadczenia może być szczególnie widoczne przed rozpoczęciem sezonu grzewczego, kiedy gospodarstwa ogrzewające domy paliwem stałym muszą jednorazowo wydać kilka tysięcy złotych na zapas opału.
Kryterium dochodowe zasiłku celowego w 2026 roku
Podstawowe kryteria dochodowe obowiązujące w pomocy społecznej wynoszą w tej chwili 1010 zł miesięcznie dla osoby samotnie gospodarującej oraz 823 zł miesięcznie na osobę w rodzinie. Kwoty te obowiązują od 1 stycznia 2025 r. i pozostają aktualne w 2026 r.
W przypadku czteroosobowej rodziny kryterium dochodowe rodziny wynosi więc 3292 zł miesięcznie. Nie oznacza to jednak, iż każdy dochód poniżej tej wartości automatycznie daje prawo do określonej sumy przeznaczonej na opał.
Ośrodek pomocy społecznej bada całą sytuację wnioskodawcy. Znaczenie mogą mieć dochody gospodarstwa domowego, liczba osób pozostających na utrzymaniu, wydatki, sytuacja mieszkaniowa, sposób ogrzewania budynku, posiadane zasoby oraz cena opału, którego zakup ma zostać dofinansowany. Postępowanie w sprawach z zakresu pomocy społecznej wiąże się również co do zasady z rodzinnym wywiadem środowiskowym, który służy ustaleniu sytuacji osobistej i materialnej osoby lub rodziny.
Ile można dostać na węgiel? Nie ma jednej stawki 1100 lub 1600 zł
Przepisy nie ustalają ogólnopolskiej kwoty zasiłku celowego na zakup jednej tony węgla. Nie można zatem przyjąć, iż każdemu uprawnionemu należy się 1100, 1500 czy 1600 zł.
Takie sumy mogą jednak odpowiadać rzeczywistym kosztom zakupu opału. Polska Grupa Górnicza informowała 12 sierpnia 2026 r., iż ceny węgla luzem w jej sklepie internetowym rozpoczynały się od 1150 zł za tonę. Orzech kosztował od 1150 zł za tonę, kostka od 1200 zł, a groszek od 1250 zł za tonę. Ostateczny wydatek gospodarstwa może być wyższy m.in. ze względu na rodzaj paliwa, sposób pakowania, miejsce zakupu oraz koszty transportu.
Wniosek o pomoc może więc odnosić się do faktycznej ceny zakupu opału, jednak nie oznacza to, iż OPS ma obowiązek pokryć ją w całości. Art. 39 ustawy pozwala sfinansować zarówno część, jak i całość kosztów. Ostateczna suma zależy od indywidualnego rozstrzygnięcia.
OPS może przyznać mniej pieniędzy, niż wynika z wniosku
Zasiłek celowy należy do świadczeń przyznawanych w ramach uznania administracyjnego. W praktyce jest to jedna z najważniejszych zasad, o których powinny pamiętać osoby składające wniosek przed zimą.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 lutego 2026 r., sygn. I OSK 131/24, potwierdził, iż decyzja dotycząca zasiłku celowego podejmowana jest z uwzględnieniem dostępnych środków oraz hierarchii potrzeb osób korzystających z pomocy społecznej. NSA uznał również, iż możliwe jest przyznanie pomocy w kwocie niższej od oczekiwanej przez wnioskodawcę, choćby o ile spełnia on kryterium dochodowe.
Oznacza to, iż osoba przedstawiająca rachunek albo ofertę zakupu opału za przykładowo 1500 zł nie uzyskuje automatycznie prawa do zasiłku właśnie w tej wysokości. Ośrodek może przyznać całą kwotę, część kosztów albo odmówić świadczenia, o ile przemawiają za tym ustalone w postępowaniu okoliczności.
Nie daje to jednak OPS prawa do dowolnego rozstrzygania spraw. Decyzja musi mieć podstawę w ustalonym stanie faktycznym i zostać odpowiednio uzasadniona.
Specjalny zasiłek celowy także po przekroczeniu kryterium dochodowego
Przekroczenie progu 1010 zł lub 823 zł na osobę nie zawsze definitywnie zamyka możliwość otrzymania pomocy. Art. 41 ustawy o pomocy społecznej przewiduje specjalny zasiłek celowy dla osób lub rodzin znajdujących się w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
To rozwiązanie ma jednak charakter wyjątkowy. NSA w wyroku z 19 lutego 2026 r., sygn. I OSK 526/25, potwierdził, iż samo przekroczenie kryterium dochodowego połączone z trudną sytuacją finansową nie wystarcza. Konieczne jest wykazanie szczególnych okoliczności uzasadniających zastosowanie wyjątkowej formy pomocy.
Specjalny zasiłek celowy nie jest ponadto świadczeniem o nieograniczonej wysokości. Ustawa stanowi, iż nie może przekroczyć odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej albo kryterium dochodowego rodziny. W przypadku rodziny kryterium ustala się poprzez pomnożenie kwoty 823 zł przez liczbę jej członków.
Przepisy przewidują również możliwość przyznania osobom przekraczającym kryterium dochodowe zasiłku okresowego, zasiłku celowego lub pomocy rzeczowej pod warunkiem zwrotu części albo całości świadczenia.
Wniosek o zasiłek na opał przed zimą 2026/2027
Osoba potrzebująca pieniędzy na ogrzewanie powinna zgłosić się do ośrodka pomocy społecznej adekwatnego dla swojego miejsca zamieszkania. W zależności od gminy będzie to m.in. OPS, MOPS albo GOPS.
Kluczowe jest wykazanie konkretnej potrzeby. o ile pomoc ma zostać przeznaczona na zakup węgla, pelletu, drewna lub innego paliwa grzewczego, znaczenie może mieć udokumentowanie ceny opału i ilości potrzebnej do ogrzania domu. Ośrodek będzie jednocześnie badał sytuację dochodową i rodzinną osoby występującej o świadczenie.
Warto pamiętać, iż katalog wydatków wymienionych w art. 39 ustawy nie jest zamknięty. Ustawodawca wskazuje przykładowe potrzeby, które mogą być finansowane z zasiłku celowego, przy czym ogrzewanie, w tym opał, zostało wymienione wprost. Nie ogranicza to więc pomocy wyłącznie do gospodarstw wykorzystujących węgiel.
Zasiłek celowy może pokryć także inne niezbędne wydatki
Zasiłek celowy ma znacznie szersze zastosowanie niż finansowanie opału. Ustawa pozwala przeznaczyć go m.in. na pokrycie części lub całości kosztów żywności, leków, leczenia, wyrobów medycznych, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego oraz drobnych remontów i napraw w mieszkaniu.
Świadczenie może być również przyznane w innych szczególnych sytuacjach określonych ustawą. Osobie lub rodzinie, która poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego albo klęski żywiołowej lub ekologicznej, zasiłek celowy może zostać przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.
Odrębna regulacja dotyczy także osób realizujących kontrakt socjalny. Zasiłek celowy związany z realizacją jego postanowień może przez określony w ustawie czas być wypłacany niezależnie od dochodu po podjęciu zatrudnienia.
