Zwieńczenie obchodów Roku Bogumiłowego w Uniejowie dobiegnie w wyjątkowy sposób. W bazylice mniejszej już niedługo stanie szopka krakowska, która połączy pamięć o patronie miasta z jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli polskiej kultury, wpisanym na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.
Kiedy krakowskie rzemiosło spotyka Uniejów
Inicjatorem powstania dzieła jest burmistrz Józef Kaczmarek, natomiast jego koncepcję wspólnie wypracowały parafia, gmina oraz szopkarze krakowscy – Marek i Renata Markowscy. To właśnie w ich pracowni realizowany jest ten projekt na rzecz wspólnoty uniejowskiej. Artyści z Krakowa od kilku lat są związani z regionem Uniejowa i Spycimierza m.in. poprzez działania na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego. Szopkarstwo krakowskie zostało wpisane jako pierwsze na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Trzy lata później znalazły się na niej także kwietne dywany ze Spycimierza, układane na procesję Bożego Ciała. Obie tradycje tworzą więc symboliczny pomost między Krakowem a regionem Uniejowa.
Aby lepiej zrozumieć charakter szopki, warto przyjrzeć się sztuce jej tworzenia. Jest ona efektem wielu godzin precyzyjnej pracy manualnej – wykonanie jednego egzemplarza wymaga około 2000 roboczogodzin. Klasyczne szopki wyróżniają się pionową symetrią, z centralną wieżą wyznaczającą oś kompozycji. Scena Bożego Narodzenia umieszczana jest w fantastycznej budowli inspirowanej krakowską architekturą, ale niebędącej jej wierną kopią. Całość pokryta jest połyskliwymi materiałami nadającymi dziełu baśniowość, a dopełnieniem jest bogata symbolika oraz motywy nawiązujące do lokalnej tożsamości (np. smok wawelski lub lajkonik ) i ważnych rocznic i wydarzeń.
Architektoniczne echa Uniejowa w świątecznej oprawie
Choć dzieło powstaje w oparciu o kanony krakowskiego szopkarstwa, jego treść będzie mocno związana z historią i tożsamością Uniejowa. Impulsem do jego powstania jest tegoroczny jubileusz stulecia beatyfikacji i kanonizacji św. Bogumiła, patrona miasta. W przygotowywanej wspólnie koncepcji znalazły się odniesienia do uniejowskich zabytków, przede wszystkim bazyliki mniejszej oraz Zamku Arcybiskupów Gnieźnieńskich.
Centralnym punktem kompozycji będzie scena Narodzenia Pańskiego z inskrypcją Gloria in excelsis Deo. Jej tłem stanie się nisza nawiązująca do prezbiterium bazyliki mniejszej. Nad nią wzniesie się główna wieża inspirowana miejscową dzwonnicą, po której bokach umieszczone zostaną dwie wieże odzwierciedlające hełmy historycznych sygnaturek. Nawiązują one do wieżyczki zniszczonej w 1939 roku i nigdy dotąd nieodbudowanej. Pomiędzy nimi znajdą się budowle, których fasada odwzorowuje przedwojenny szczyt kolegiaty od strony rzeki Warty.
W środkowej kondygnacji, tuż obok sceny Bożego Narodzenia, zaplanowano dwa ołtarze stylizowane na boczne ołtarze znane z uniejowskiej świątyni. Są one flankowane sygnaturkami, dla których inspiracją jest niewielka wieżyczka znajdująca się z tyłu kościoła, przy zakrystii.
Dolną część szopki poświęcono św. Bogumiłowi. Znajdzie się tam sarkofag świętego, wokół którego osnuta jest tegoroczna rocznica. Wnęki w dolnym murze nawiązują do muru okalającego świątynię, a cegiełki fasady przypominają ceglany parkan biegnący wokół kościoła.
Wnęki wypełnią postacie czterech świętych związanych z regionem: św. Stanisława, św. Wojciecha, św. Floriana oraz św. Faustyny. Boki najniższej kondygnacji zamkną natomiast wieże stylizowane na uniejowską basztę.
Domknięcie jubileuszowego czasu
Prace nad projektem już trwają. Gotowe są pierwsze elementy konstrukcji, w tym główne wieże. Docelowo szopka stanie w kaplicy Miłosierdzia w bazylice i pozostanie tam jako stała część jej wnętrza.
– Z wielką euforią patrzymy na dzieło, które będzie dopełnieniem naszego jubileuszu – podkreśla ks. infułat Andrzej Ziemieśkiewicz. – Ten bożonarodzeniowy akcent pięknie i symbolicznie zakończy Rok Bogumiłowy. Boże Narodzenie kieruje nasze myśli ku tajemnicy nowego życia i nadziei, a obecność szopki w naszej świątyni pozwoli nam na długo zachować w sercach owoce jubileuszowych refleksji – dodaje proboszcz.
Już niedługo mieszkańcy, pielgrzymi i odwiedzający Uniejów goście będą mogli zobaczyć efekt współpracy krakowskich szopkarzy i uniejowskiej społeczności. Szopka stanie się trwałym elementem świątyni i symbolicznym zwieńczeniem Roku Bogumiłowego.
A.Ow./UM Uniejów
