4 godzin temu
Warunek jest jeden – konieczne jest uzyskanie odpowiedniego zaświadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i przekazanie go pracodawcy w ustawowym terminie.
Nowe przepisy o stażu pracy obejmujące umowy zlecenia
Przez wiele lat osoby pracujące na podstawie umów zlecenia lub prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą znajdowały się w gorszej sytuacji niż pracownicy etatowi. Mimo wieloletniej aktywności zawodowej ich doświadczenie nie było uwzględniane przy ustalaniu stażu pracy wynikającego z Kodeksu pracy.
Zmieniło się to wraz z wejściem w życie nowych regulacji. Pracownicy sektora publicznego zostali objęci reformą od 1 stycznia 2026 roku, natomiast pracownicy firm prywatnych od 1 maja 2026 roku.
Nowe przepisy mają charakter retroaktywny. Oznacza to, iż można uwzględnić także okresy aktywności zawodowej przypadające wiele lat przed wejściem ustawy w życie. W praktyce wiele osób może zyskać choćby kilka dodatkowych lat stażu pracy.
Dodatkowy urlop dzięki nowym zasadom naliczania stażu pracy
Najbardziej odczuwalną konsekwencją zmian jest możliwość uzyskania wyższego wymiaru urlopu wypoczynkowego.
Zgodnie z Kodeksem pracy pracownikowi przysługuje:
- 20 dni urlopu przy stażu krótszym niż 10 lat,
- 26 dni urlopu po osiągnięciu co najmniej 10-letniego stażu pracy.
Dla osób, którym do przekroczenia granicy 10 lat brakowało kilku miesięcy lub lat, doliczenie dawnych umów zlecenia czy działalności gospodarczej może oznaczać natychmiastowe zwiększenie urlopu o 6 dni rocznie.
Znaczenie mają również inne uprawnienia pracownicze. Dłuższy staż może wpływać na wysokość dodatków stażowych, prawo do nagród jubileuszowych, długość okresu wypowiedzenia czy wysokość odpraw wypłacanych przy rozwiązaniu stosunku pracy.
Okresy zaliczane do stażu pracy przez ZUS
Katalog uwzględnianych aktywności zawodowych został znacząco rozszerzony.
Do stażu pracy mogą zostać zaliczone między innymi:
- umowy zlecenia,
- umowy agencyjne,
- umowy o świadczenie usług,
- prowadzenie działalności gospodarczej,
- okresy współpracy przy prowadzeniu firmy jako osoba współpracująca,
- okres korzystania z ulgi na start,
- udokumentowane okresy pracy za granicą,
- okresy zawieszenia działalności związane z opieką nad dzieckiem,
- członkostwo w spółdzielniach rolniczych,
- służba w wybranych formacjach mundurowych.
Istotnym ograniczeniem pozostają umowy o dzieło. Ustawodawca nie zdecydował się na objęcie ich nowymi regulacjami. Wynika to z odmiennych zasad wykonywania tego rodzaju umów oraz ich rezultatuowego charakteru.
Zaświadczenie z ZUS warunkiem uznania dodatkowego stażu pracy
Samo wejście przepisów w życie nie powoduje automatycznego przeliczenia stażu pracy.
Każdy zainteresowany musi samodzielnie wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wydanie odpowiedniego zaświadczenia potwierdzającego okresy podlegania ubezpieczeniom społecznym.
Dokument wydawany jest na podstawie specjalnego wniosku USP. Procedura została przygotowana w formie elektronicznej i odbywa się za pośrednictwem platformy eZUS.
Po uzyskaniu zaświadczenia należy przekazać je pracodawcy. Dopiero wtedy dział kadr będzie mógł uwzględnić dodatkowe lata przy obliczaniu stażu pracy.
W przypadku bardzo starych okresów aktywności zawodowej może się zdarzyć, iż ZUS będzie wymagał dodatkowej dokumentacji potwierdzającej przebieg ubezpieczenia.
Terminy, których nie wolno przeoczyć
Przepisy przewidują ograniczony czas na przedstawienie dokumentów pracodawcy.
W przypadku pracowników sektora publicznego termin upływa 31 grudnia 2027 roku.
Pracownicy sektora prywatnego mają czas do 30 kwietnia 2028 roku.
Przekroczenie tych terminów może skutkować utratą możliwości uwzględnienia dawnych okresów aktywności zawodowej przy ustalaniu stażu pracy.
Eksperci prawa pracy zwracają uwagę, iż szczególnie osoby mające za sobą wieloletnie okresy pracy na zleceniu powinny jak najszybciej zweryfikować swoją sytuację. Dotyczy to zwłaszcza branż, w których umowy cywilnoprawne przez lata były dominującą formą zatrudnienia, między innymi handlu, usług, gastronomii, mediów czy sektora kreatywnego.
Staż pracy a emerytura – ważne rozróżnienie
Wokół reformy pojawiło się wiele nieporozumień dotyczących emerytur.
Nowe przepisy nie powodują zwiększenia wysokości przyszłych świadczeń emerytalnych i nie wpływają na staż emerytalny wykorzystywany przez ZUS do ustalania prawa do emerytury.
Zmiany dotyczą wyłącznie stażu pracowniczego regulowanego przez Kodeks pracy. Korzyści odczuwalne są więc przede wszystkim w trakcie aktywności zawodowej, a nie po przejściu na emeryturę.
Szczególne znaczenie mogą mieć dla osób znajdujących się tuż przed granicą 10-letniego stażu pracy, ponieważ to właśnie one najczęściej zyskają dodatkowe 6 dni urlopu już po uwzględnieniu nowych okresów zatrudnienia.
