Święto 15 sierpnia wypada w sobotę. Pracodawca nie da Ci dnia wolnego? Grozi mu choćby 60 tys. zł kary

Zbliżające się Święto Wojska Polskiego oraz Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny wypada w tym roku w sobotę, co nakłada na pracodawców bezwzględny obowiązek udzielenia pracownikom innego dnia wolnego od pracy. Państwowa Inspekcja Pracy wydała oficjalne ostrzeżenie i zapowiedziała wzmożone weryfikacje. Szczególnie skrupulatnie sprawdzane będą przedsiębiorstwa z terenu stolicy, a w państwowych urzędach i korporacjach na Woli dojdzie do masowych przesunięć grafików.

Puste biuro w Warszawie. | Grafika generowana przy pomocy AI.

Obowiązek wyznaczenia dnia wolnego wynika wprost z Kodeksu pracy

Zgodnie z przepisami prawa pracy, każde święto występujące w okresie rozliczeniowym i przypadające w innym dniu niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin. Podstawą prawną do roszczeń pracowników jest art. 130 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 1465 z późn. zm.). o ile sobota jest dla danego zatrudnionego dniem wolnym z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, szef ma prawny obowiązek wyznaczenai innego dnia wolnego w tym samym okresie rozliczeniowym.

Zignorowanie tego wymogu stanowi bezpośrednie naruszenie przepisów o czasie pracy i kwalifikuje się jako wykroczenie przeciwko prawom pracownika. Inspektorzy PIP podczas audytów weryfikują rozkłady oraz ewidencję czasu pracy. o ile pracodawca nie przyzna dodatkowego wolnego, naraża się na grzywnę w wysokości od 1 000 zł do choćby 30 000 zł. Co istotne, odmowa wyznaczenia wolnego nie może być rekompensowana wypłatą ekwiwalentu pieniężnego, chyba iż dojdzie do rozwiązania umowy o pracę przed końcem okresu rozliczeniowego.

Należy przy tym odróżnić sytuację osób pracujących w standardowym systemie od poniedziałku do piątku od osób wykonujących obowiązki w ruchu ciągłym lub w równoważnym czasie pracy. Dla pracowników, dla których sobota 15 sierpnia była wcześniej zaplanowana w grafiku jako dzień pracy, święto to obniża czas pracy, a za pracę w tym dniu przysługują odpowiednie dodatki lub inny dzień wolny wyznaczony do końca okresu rozliczeniowego.

Okręgowy Inspektorat Pracy w Warszawie bierze pod lupę ponad 150 tys. stołecznych przedsiębiorstw

W samej Warszawie w strefie budżetowej oraz w sektorze prywatnym zatrudnionych jest ponad 1,1 mln osób. Dla stołecznych firm wyznaczenie dodatkowego dnia wolnego wiąże się z koniecznością modyfikacji harmonogramów i zapewnienia ciągłości obsługi mieszkańców. Okręgowy Inspektorat Pracy w Warszawie przy ul. Lindleya zapowiedział, iż po 15 sierpnia rozpocznie rutynowe oraz wyrywkowe kontrole ewidencji czasu pracy w warszawskich biurach i zakładach.

Największa fala wniosków i zapytań prawnych spływa od przedsiębiorców z zagłębia biurowego na Mokotowie oraz z terenu dzielnicy Śródmieście. Wiele korporacji i urzędów decyduje się na odgórne wyznaczenie dnia wolnego dla całej załogi. W stołecznym Ratuszu oraz w Urzędzie Dzielnicy Wola podjęto decyzję, iż dniem wolnym zamiennym za sobotnie święto będzie piątek 14 sierpnia, co dla tysięcy urzędników oznacza wydłużony weekend. Podobne rozwiązania przyjmują duże stołeczne spółki miejskie, w tym Tramwaje Warszawskie oraz Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji.

Inspektorzy z warszawskiego OIP przypominają, iż pracodafca ma pełną swobodę w wyborze terminu udzielenia dnia wolnego, o ile zmieści się w przyjętym okresie rozliczeniowym. Może to być dzień przed świętem, jak i po nim. W przypadku firm stołecznych stosujących jednotygodniowy lub jednodniowy okres rozliczeniowy, wolne musi zostać udzielone w tym samym miesiącu. o ile jednak w firmie obowiązuje 3-miesięczny lub 12-miesięczny okres rozliczeniowy, termin odebrania dnia wolnego może zostać przesunięty na kolejne miesiące, co wymaga precyzyjnego wpisu w ewidencji.

Choroba w dany dzień i urlop wypoczynkowy a dodatkowy dzień wolny

Wielu pracowników oraz działów kadr w warszawskich firmach ma wątpliwości dotyczące nakładania się dnia wolnego z przebywaniem na zwolnieniu lekarskim lub urlopie. o ile pracodawca wyznaczył odgórnie dla zakładu pracy dzień wolny (np. 14 sierpnia), a pracownik w tym okresie przebywa na zwolnieniu L4, nie przysługuje mu prawo do żądania kolejnego dnia wolnego w innym terminie. Zwolnienie lekarskie usprawiedliwia nieobecność w pracy, ale nie uprawnia do „odzyskiwania” dnia wyznaczonego przez firmę.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy pracownik przebywa na chorobowym w samą sobotę 15 sierpnia. Ponieważ obowiązek obniżenia wymiaru czasu pracy dotyczy całego zakładu i wynika z samej obecności święta w kalendarzu, pracownik znajdujący się na L4 w sobotę i tak musi otrzymać dzień wolny wyznaczony przez pracodawcę dla reszty zespołu. Z kolei pracownik, który zaplanował urlop wypoczynkowy w tygodniu, w którym szef wyznaczył dzień wolny za święto, nie musi na ten konkretny dzień składać wniosku urlopowego – dzień ten jest dla niego wolny z mocy prawa.

Urzędnicy PIP podkreślają, iż pracodawca nie ma obowiązku uzgadniania daty dnia wolnego ze związkami zawodowymi ani ze wszystkimi pracownikami indywidualnie. Może wydać w tej sprawie odgórne zarządzenie dyrektora lub prezesa spółki. Dozwolone jest również indywidualne różnicowanie terminów dla poszczególnych działów lub pracowników, aby zapobiec całkowitemu paraliżowi operacyjnemu firmy w danym dniu.

Jak krok po kroku odebrać dzień wolny za święto w sobotę i zgłosić naruszenie prawa

Oto zestaw konkretnych działań, które należy podjąć w celu prawidłowego rozliczenia dnia wolnego za 15 sierpnia lub zgłoszenia nieprawidłowości:

• Sprawdź wewnętrzny regulamin pracy – upewnij się, jaki okres rozliczeniowy obowiązuje w Twoim zakładzie pracy (miesięczny, kwartalny czy roczny).
• Zapoznaj się z zarządzeniem pracodawcy – sprawdź, czy szef wyznaczył jeden wspólny dzień wolny dla całej firmy, czy wyznacza terminy indywidualnie.
• Nie składaj wniosku urlopowego na wyznaczony dzień – pamiętaj, iż wyznaczony przez pracodawcę dzień wolny za święto w sobotę nie pomniejsza Twojej puli urlopu wypoczynkowego.
• Skontroluj ewidencję czasu pracy – upewnij się, iż w Twoim miesięcznym karcie czasu pracy wymiar godzin został prawidłowo obniżony o 8 godzin.
• Zgłoś brak dnia wolnego do PIP – jeżeli pracodawca odmówił wyznaczenia dnia wolnego, złóż skargę do Okręgowego Inspektoratu Pracy w Warszawie przy ul. Lindleya.

Źródło: PAP