Sanepid wydaje oficjalny komunikat w sprawie śmiertelnego wirusa. WHO uruchamia najwyższy alarm

Główny Inspektorat Sanitarny opublikował 18 maja 2026 roku oficjalny komunikat dotyczący epidemii wirusa Bundibugyo w Demokratycznej Republice Konga i Ugandzie. Dwa dni wcześniej Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła najwyższy możliwy alarm – międzynarodowy stan zagrożenia zdrowia publicznego. Dane są niepokojące: w ciągu 4 dni od pierwszych zgonów wirus przekroczył granicę państwową i dotarł do milionowej Kampali.

Kigali, Rwanda – 17 października 2022 r.: Personel medyczny w pełnym wyposażeniu ochronnym przewozi pacjenta podczas ćwiczenia przygotowawczego w szpitalu King Faisal w Kigali. Fot. Shutterstock.

4 dni, 4 zgony pracowników medycznych – tak zaczęło się ognisko

5 maja 2026 roku WHO otrzymało alert z prowincji Ituri na wschodzie DRK. W strefie zdrowia Mongbwalu pojawiła się nieznana choroba o wyjątkowo wysokiej śmiertelności. W ciągu zaledwie 4 dni od pierwszych zachorowań zmarło 4 pracowników ochrony zdrowia – to sygnał alarmowy, który w epidemiologii oznacza jedno: mamy do czynienia z czymś poważnym.

13 maja zespoły szybkiego reagowania wkroczyły do dwóch stref zdrowia. Dwa dni później laboratoria potwierdziły wirusa Bundibugyo (BVD). W tym samym dniu, 15 maja, bilans wynosił już 77 podejrzanych przypadków i 67 zgonów w trzech strefach zdrowia: Rwampara, Mongbwalu i Bunia – to ostatnie miasto leży bezpośrednio przy granicy z Ugandą.

Profil ofiar mówi wiele o tym, jak wirus się rozprzestrzenia. Większość zachorowań dotyczy osób w wieku 20-39 lat. Kobiety stanowią ponad 60 proc. przypadków – GIS wskazuje, iż świadczy to o wysokim ryzyku transmisji w gospodarstwach domowych i przez opiekunów zajmujących się chorymi członkami rodziny. Wirus przenosi się przez bezpośredni kontakt z krwią lub wydzielinami chorego – nie drogą powietrzną.

Bundibugyo: czym różni się od Eboli, którą znamy

Wirus Bundibugyo (BVD) to odrębny gatunek blisko spokrewniony z wirusem Ebola – nie jego szczep. Ta różnica ma najważniejsze znaczenie praktyczne: żadna z zatwierdzonych szczepionek przeciwko chorobie Ebola wywołanej wirusem Zaire nie działa na Bundibugyo. GIS potwierdza to wprost: nie istnieje zatwierdzona szczepionka ani specyficzne leczenie. realizowane są prace badawczo-rozwojowe, ale na wyniki jest za wcześnie.

Co wiadomo o śmiertelności? W dwóch poprzednich ogniskach BVD – w Ugandzie i DRK – średnie wskaźniki śmiertelności wynosiły od 30 do 50 proc. Ostatnie ognisko tego wirusa zgłoszono 17 sierpnia 2021 roku w Prowincji Orientale w DRK: 59 przypadków (38 potwierdzonych i 21 prawdopodobnych), w tym 34 zgony. Obecne ognisko jest już poważniejsze pod względem liczby przypadków.

Okres wylęgania wirusa wynosi od 2 do 21 dni. Do momentu pojawienia się objawów osoba zakażona nie jest zakaźna – to jeden z kluczowych mechanizmów, na którym opiera się kontrola epidemii. Objawy zaczynają się zwykle nagle: gorączka, zmęczenie, bóle mięśni, ból głowy i gardła. Później mogą pojawić się wymioty, biegunka, wysypka, objawy niewydolności nerek i wątroby, a w poważniejszych przypadkach – krwawienia wewnętrzne i zewnętrzne, w tym krew w stolcu i krwawienie dziąseł.

Wirus przekroczył granicę. Kampala ma już 2 potwierdzone przypadki

15 maja 2026 roku ugandyjskie Ministerstwo Zdrowia poinformowało WHO o laboratoryjnie potwierdzonym przypadku BVD u starszego mężczyzny z DRK, który przekroczył granicę w poszukiwaniu opieki medycznej. Trafił do prywatnego szpitala w Ugandzie – i tam zmarł. W ciągu 24 godzin zidentyfikowano drugi przypadek u kolejnej osoby podróżującej z DRK.

WHO ocenia oba przypadki jako importowane, bez aktualnych dowodów na lokalną transmisję wirusa w Ugandzie. Trwa dochodzenie epidemiologiczne. Jednak sam fakt pojawienia się wirusa w Kampali – stolicy liczącej ponad 3 miliony mieszkańców – komplikuje śledzenie kontaktów i uzasadnił ogłoszenie przez WHO stanu PHEIC 16 maja 2026 roku.

Ocena ryzyka WHO, którą przytacza GIS, jest precyzyjna: ryzyko wysokie na poziomie krajowym (DRK, Uganda), wysokie na poziomie regionalnym, niskie na poziomie globalnym. To nie pandemia – ale dla państw sąsiadujących z DRK sytuacja jest poważna.

Identyfikacja kontaktów – i dlaczego to tak trudne

Do 15 maja zidentyfikowano 65 osób, które miały kontakt z chorymi. Spośród nich 15 uznano za kontakty wysokiego ryzyka – i nie wszystkie udało się namierzyć.

Problem jest złożony. Prowincja Ituri to zagłębie wydobywcze złota i innych surowców – przez region codziennie przemieszczają się tysiące ludzi. Sytuacja bezpieczeństwa w tej części DRK utrudnia działania służb. „Wyszukiwanie tych osób pozostaje utrudnione z powodu niepewności sytuacji oraz ograniczeń w przemieszczaniu się” – podaje oficjalny komunikat GIS. Kilka osób z kontaktu rozwinęło objawy i zmarło, zanim zdążono je wyizolować. To właśnie ten mechanizm – chory, który znika zanim go znajdą – napędza dalszą transmisję.

Wstępne badania 20 próbek z Rwampara dały wynik negatywny dla standardowego testu na wirusa Ebola – co początkowo mogło sugerować inną chorobę. Dopiero pogłębiona analiza PCR i sekwencjonowanie genomu ujawniły wirusa Bundibugyo. To ilustruje, jak trudna diagnostycznie jest ta choroba – standardowy test Ebola jej nie wykrywa.

Warszawa: co robić po powrocie z Afryki

Polska nie odnotowała żadnego przypadku ani podejrzenia zakażenia BVD. MSZ utrzymuje poziom ostrzeżenia 4 – najwyższy możliwy – dla pogranicza DRK, Ugandy i Sudanu Południowego. Podróże do tych obszarów są odradzane bez wyjątków.

Warszawa jest głównym węzłem komunikacyjnym z Afryką dla polskich podróżnych. Lotnisko Chopina obsługuje połączenia do kilkudziesięciu destynacji afrykańskich – bezpośrednio lub przez Dubaj, Doha i Stambuł. W mieście działa spora społeczność dyplomatyczna i humanitarna utrzymująca kontakty z Afryką Środkową.

GIS przypomina, iż wirus Bundibugyo nie przenosi się drogą powietrzną. Osoba wracająca z regionu bez objawów nie stanowi zagrożenia dla otoczenia. Ryzyko rośnie dopiero po pojawieniu się pierwszych symptomów. Właśnie dlatego przez 21 dni po powrocie z obszaru objętego ogniskiem każda osoba powinna samodzielnie monitorować swój stan zdrowia.

Co to oznacza dla Ciebie? Instrukcja GIS krok po kroku

Jeśli planujesz wyjazd do Afryki Środkowej:
– Sprawdź aktualne ostrzeżenia MSZ na msz.gov.pl. Poziom 4 obowiązuje dla pogranicza DRK, Ugandy i Sudanu Południowego – oznacza: odradzamy wszelkie podróże.
– W razie nieodzownego wyjazdu – skonsultuj się z lekarzem medycyny podróży co najmniej 4-6 tygodni przed wylotem.
– Unikaj bezpośredniego kontaktu z osobami chorymi, z ciałami zmarłych i z dzikimi zwierzętami. Nie spożywaj mięsa zwierząt łownych (bushmeat). Myj ręce regularnie środkiem dezynfekującym.

Jeśli wróciłeś z Afryki Środkowej:
– Przez 21 dni obserwuj swój stan zdrowia – to maksymalny okres inkubacji BVD.
– jeżeli pojawią się: gorączka, zmęczenie, bóle mięśni, ból głowy lub gardła, wymioty, biegunka, wysypka lub jakiekolwiek krwawienie – zadzwoń pod numer 112 lub na infolinię GIS i natychmiast poinformuj o pobycie w Afryce.
– Nie jedź samodzielnie na izbę przyjęć – zadzwoń najpierw, żeby służby mogły przygotować adekwatne zabezpieczenia.
– jeżeli miałeś kontakt z osobą chorą lub podejrzaną o zakażenie – zgłoś to do GIS niezwłocznie, choćby jeżeli czujesz się dobrze.