Przed nami astronomiczne wydarzenie stulecie. Czegoś takiego nie widziałeś

Chodzi o całkowite zaćmienie Słońca, które pod względem długości fazy całkowitej będzie jednym z najbardziej niezwykłych w całym stuleciu. W optymalnych warunkach potrwa ono maksymalnie około 6 minut i 22 sekund, co stanowi wynik osiągany niezwykle rzadko.

Mechanizm tego zjawiska jest dobrze znany, ale jego skala bywa wyjątkowa. Księżyc, ustawiając się dokładnie pomiędzy Ziemią a Słońcem, rzuca na powierzchnię naszej planety wąski cień. W tym obszarze tarcza Słońca zostaje całkowicie zakryta, a niebo przybiera barwy zmierzchu.

Tak długi czas trwania wynika ze szczególnego układu orbitalnego. Ziemia będzie znajdować się w pobliżu aphelium, czyli najdalszego punktu swojej orbity względem Słońca, przez co jego tarcza będzie nieco mniejsza. Jednocześnie Księżyc znajdzie się stosunkowo blisko naszej planety, co sprawi, iż jego pozorna średnica będzie większa. To właśnie ta kombinacja umożliwia dłuższe zasłonięcie Słońca.

Gdzie będzie najlepiej widać zaćmienie Słońca?

Pas całkowitości, czyli obszar, z którego możliwe będzie obserwowanie pełnej fazy zaćmienia, przebiegnie przez ograniczoną część globu. Rozpocznie się nad Atlantykiem, następnie obejmie południową Europę, północną Afrykę i Bliski Wschód.

Do miejsc o najlepszych warunkach obserwacyjnych należą:

• południowa Hiszpania (m.in. Malaga, Kadyks, Gibraltar),
• Maroko, Algieria i Tunezja,
• Libia i Egipt,
• Arabia Saudyjska oraz część Jemenu i Somalii.

Szczególnie istotny jest Egipt, gdzie cień Księżyca przejdzie niemal przez środek kraju. W rejonie Luksoru faza całkowita osiągnie maksymalną długość – ponad sześć minut. Dodatkowym atutem tego regionu są stabilne warunki pogodowe i minimalne zachmurzenie w okresie letnim.

W południowej Hiszpanii całkowite zaćmienie będzie krótsze, ale przez cały czas bardzo efektowne – potrwa ponad cztery minuty. Region ten już teraz przygotowuje się na zwiększony napływ turystów i miłośników astronomii.

Co dokładnie zobaczą obserwatorzy w pasie całkowitości

Przebieg zjawiska ma bardzo dynamiczny charakter. Najpierw Księżyc zaczyna stopniowo zasłaniać tarczę Słońca. Jasność dnia powoli maleje, a światło staje się nienaturalnie chłodne.

Na kilka minut przed całkowitością można zaobserwować tzw. „pierścień diamentowy” – moment, w którym ostatni fragment światła słonecznego przebija się przez doliny na powierzchni Księżyca. Następnie następuje całkowite zakrycie.

W tym momencie:

• niebo przybiera barwę głębokiego zmierzchu,
• widoczna staje się korona słoneczna,
• pojawiają się najjaśniejsze gwiazdy i planety,
• temperatura powietrza może spaść choćby o kilka stopni,
• zwierzęta reagują jak o zmierzchu.

Po kilku minutach światło powraca niemal natychmiast, kończąc najbardziej spektakularną fazę zjawiska.

Zaćmienie Słońca w Polsce. Kiedy będzie widoczne?

Polska znajdzie się poza pasem całkowitości, co oznacza, iż nie będzie możliwe obserwowanie pełnej fazy zaćmienia. Zjawisko będzie jednak dobrze widoczne w formie częściowej.

W zależności od regionu kraju Księżyc zasłoni:

• do około 40 procent tarczy Słońca na południu Polski,
• od 25 do 30 procent na północy kraju.

Oznacza to, iż w całym kraju będzie można zauważyć wyraźne zmniejszenie jasności oraz charakterystyczne „ubycie” fragmentu tarczy słonecznej.

Do bezpiecznej obserwacji konieczne będą specjalne okulary lub filtry słoneczne. Patrzenie bezpośrednio na Słońce bez zabezpieczenia może prowadzić do trwałego uszkodzenia wzroku.

Dlaczego to zaćmienie nazywane jest „zaćmieniem stulecia”

Choć całkowite zaćmienia Słońca występują stosunkowo często w skali globalnej, rzadko zdarzają się tak długie i dobrze widoczne z lądu. Zaćmienie, do którego dojdzie z 2 sierpnia 2027 roku wyróżnia się właśnie długością fazy całkowitej.

W XXI wieku nie będzie dłuższego zjawiska tego typu. Kolejne, które je przewyższy, nastąpi dopiero w 2114 roku. Dla porównania rekordowe zaćmienie z czerwca 1955 roku trwało ponad siedem minut i do dziś pozostaje najdłuższym w historii pomiarów.

Z tego powodu wydarzenie z sierpnia 2027 roku już teraz przyciąga uwagę środowiska naukowego oraz branży turystycznej. W wielu regionach znajdujących się w pasie całkowitości spodziewany jest wzrost liczby odwiedzających.