POMNIK Z CUDZEGO ASFALTU. GDOWSKIE LEKCJE MARKETINGU POLITYCZNEGO

Polityka samorządowa kocha widowiskowe sukcesy, zwłaszcza te okraszone blaskiem fleszy, zapachem świeżego asfaltu i dumnie przecinaną wstęgą. Podręcznikowym przykładem takiego spektaklu PR-owego stała się lata temu budowa obwodnicy Gdowa. Choć inwestycja ta w rzeczywistości była zadaniem Zarządu Województwa Małopolskiego, lokalny marketing polityczny zdołał wdrukować w pamięć wielu mieszkańców prosty, choć zmanipulowany przekaz: „Obwodnicę wywalczył i wybudował wójt Zbigniew Wojas”. Jak doszło do tego, iż potężne zadanie regionalne stało się prywatnym pomnikiem sukcesu jednego człowieka?

Aby zrozumieć skalę manipulacji faktami, należy cofnąć się do momentu, w którym projekt oficjalnie zyskał zielone światło. Pierwszy, fundamentalny dokument w tej sprawie podpisano 23 września 2002 roku. Była to Umowa nr VIII/180/GR/1208/02, pod którą swój podpis złożyła ówczesna wójt gminy Gdów, Jadwiga Kasprzyk. Dokument ten, wynegocjowany z Zarządem Województwa Małopolskiego, gwarantował wspólne finansowanie dokumentacji i dawał gwarancję, iż trasa powstanie w ciągu najbliższych kilku lat. Pierwotne plany zakładały optymistycznie, iż łopata zostanie wbita w 2004 lub 2005 roku.

Rzeczywistość brutalnie zweryfikowała te obietnice. Po zmianie władz samorządowych pod koniec 2002 roku, temat utknął w martwym punkcie na dekadę. Przez procedury, przewlekłość procesu oraz protesty mieszkańców obawiających się wywłaszczeń, cały proces budowy trwał łącznie aż 16 lat od momentu podpisania umowy przez wójt Kasprzyk. Sam proces fizycznych prac na placu budowy również rozciągnął się w czasie – pierwszy odcinek ruszył w 2012 roku, po czym nastąpiła trzyletnia przerwa, a ostateczne domknięcie trasy nastąpiło dopiero w październiku 2018 roku.

Gdy po latach paraliżu na plac budowy wjechał wreszcie ciężki sprzęt, urzędujący wójt Zbigniew Wojas uruchomił bezprecedensową machinę marketingową. Choć budżet gminy nie finansował bezpośrednio budowy samej drogi (główny ciężar finansowy spoczywał na funduszach unijnych i województwie), to wójt stał się twarzą każdego metra wylewanego asfaltu.

Gminne media, strona internetowa oraz powstające profile społecznościowe zalały setki zdjęć. Wójt w odblaskowej kamizelce, wójt w budowlanym kasku, wójt wskazujący palcem na mapę, wójt na tle koparek. „Gospodarskie wizyty” na obwodnicy miały wysłać do mieszkańców jasny sygnał: osobiście pilnuję Waszej drogi. Każdy sukces techniczny – nieważne, czy chodziło o budowę stacji pomp, czy zakończenie kładzenia podbudowy – był w komunikatach urzędowych konstruowany tak, aby zlać się z osobą szefa gminy. W ten sposób zniwelowano udział Urzędu Marszałkowskiego do roli bezosobowego bankomatu, a z Wojasa uczyniono sprawczego budowniczego.

Najbardziej wyrachowanym elementem tego marketingowego planu okazał się jednak kalendarz. Domknięcie finałowego, drugiego etapu obwodnicy wraz z nowym mostem na Rabie nastąpiło w październiku 2018 roku. Data ta nie była przypadkowa – zbiegła się idealnie, co do kilku tygodni, z terminem wyborów samorządowych.

Wielkie, uroczyste otwarcie drogi z udziałem kamer stało się faktycznym, potężnym finałem kampanii wyborczej wójta. Przekaz o „historycznym sukcesie i inwestycji stulecia, którą dokończył obecny wójt” zdominował lokalną debatę publiczną. Dla przeciętnego wyborcy, stojącego codziennie w korkach w centrum Gdowa, liczył się namacalny efekt. Fakt, iż na realizację czekano 16 lat od pierwszej umowy i iż gmina jedynie asystowała przy projekcie wojewódzkim, całkowicie rozmył się w blasku przedwyborczego sukcesu.

Obwodnica Gdowa powstała dzięki determinacji wielu osób, unijnym milionom i strategicznym decyzjom sejmiku województwa. Choć rola gminy ograniczyła się ostatecznie do niewielkiego, finansowego wkładu głównie w prace przygotowawcze, podziały geodezyjne i drogi dojazdowe, to w kronikach lokalnego PR-u inwestycja ta i tak zapisze się jako majstersztyk marketingu politycznego – tam, gdzie jedno zaangażowane stanowisko fotograficzne i dobrze dobrany moment przecięcia wstęgi wystarczyły, by przejąć pełne polityczne benefity z cudzego portfela.