Politechnika Krakowska sprzedała polskiej firmie technologie wodorowe

2 godzin temu

Politechnika Krakowska przekazała spółce REENERGOLOGY prawa do dwóch wynalazków związanych z magazynowaniem i wytwarzaniem wodoru. Rozwiązania wykorzystują ciekłe organiczne nośniki wodoru, czyli LOHC. Mają pozwalać na przechowywanie wodoru w temperaturze otoczenia i pod ciśnieniem atmosferycznym, a następnie uwalnianie go w ilości dopasowanej do bieżącego zapotrzebowania.

Wynalazki opracował zespół naukowców Politechniki Krakowskiej. Ich komercjalizację koordynowało Centrum Transferu Technologii PK. Umowę podpisali rektor uczelni prof. Andrzej Szarata i prokurent REENERGOLOGY Andrzej Daczyński. Krakowska spółka ma rozwijać technologię i przygotować ją do dalszych wdrożeń.

– Cieszymy się, iż innowacyjna technologia wodorowa opracowana przez naukowców naszej uczelni trafi do przemysłu i będzie rozwijana przez polską firmę. Wierzę, iż ta kooperacja przyniesie wymierne korzyści zarówno dla gospodarki, jak i dla dalszego rozwoju badań nad wodorem – mówi prof. Andrzej Szarata, rektor Politechniki Krakowskiej.

Wodór związany w ciekłym nośniku

Technologia LOHC, czyli Liquid Organic Hydrogen Carriers, polega na chemicznym wiązaniu wodoru w ciekłej substancji organicznej. Taki nośnik można przechowywać i transportować w temperaturze otoczenia, bez zbiorników na wodór sprężony pod ciśnieniem od 200 do 700 barów ani schładzania go do temperatur kriogenicznych.

Według autorów rozwiązania może to ułatwić magazynowanie i przewóz wodoru oraz pozwolić na wykorzystanie infrastruktury podobnej do tej, która służy do obsługi paliw ciekłych. Poszczególne nośniki różnią się adekwatnościami: wybrane pozostają ciekłe w szerokim zakresie temperatur, a metr sześcienny całkowicie uwodornionego nośnika może pomieścić około 50 kilogramów wodoru.

– Technologia LOHC stanowi alternatywę dla magazynowania wodoru w postaci sprężonej lub skroplonej. Wodór wiążemy chemicznie w ciekłym nośniku, dzięki czemu do jego magazynowania i transportu można wykorzystać rozwiązania infrastrukturalne podobne do stosowanych w tej chwili dla ciekłych paliw – wyjaśnia dr hab. inż. Piotr Michorczyk, prof. PK, dziekan Wydziału Inżynierii i Technologii Chemicznej oraz współautor wynalazków.

Jak zaznacza naukowiec, stabilność chemiczna uwodornionych nośników może umożliwiać długotrwałe przechowywanie wodoru, przy zachowaniu odpowiednich warunków magazynowania. Zasady obchodzenia się z nośnikiem trzeba jednak dostosować do adekwatności konkretnej substancji.

Dwa wynalazki: reaktor i kompletny system

Umowa obejmuje prawa do dwóch uzupełniających się rozwiązań. Pierwsze to opatentowane „Urządzenie do katalitycznego uwalniania i separacji wodoru” – patent nr 250576, wydany przez Urząd Patentowy RP 21 sierpnia 2026 roku.

Urządzenie łączy reaktor katalitycznego odwodornienia nośnika LOHC z separatorem gaz-ciecz. Jego konstrukcja pozwala wykorzystać ciepło strumienia opuszczającego reaktor do wstępnego ogrzewania nośnika kierowanego do reakcji. Z kolei mieszanina zawierająca wodór i odwodniony nośnik jest wstępnie chłodzona przed wejściem do separatora. Ułatwia to skroplenie nośnika i oddzielenie go od gazowego wodoru.

– Kluczowym elementem konstrukcji jest specyficzny sposób połączenia reaktora i separatora. Wyobraźmy sobie „rurkę w rurce”, która umożliwia wykorzystanie ciepła gorącego strumienia opuszczającego reaktor w rurce zewnętrznej do wstępnego ogrzewania uwodornionego LOHC kierowanego do reakcji w tej wewnętrznej – opisuje prof. Piotr Michorczyk.

Drugie rozwiązanie, zgłoszone do ochrony patentowej pod numerem P.450660, to „System do otrzymywania wodoru z ciekłych organicznych nośników wodoru”. Obejmuje m.in. zbiornik LOHC, moduły reaktor-separator, elementy oczyszczania wodoru, układ magazynowania energii elektrycznej i odbiornik wykorzystujący wodór do produkcji energii.

– Jego zadaniem jest wytwarzanie wodoru w ilości dostosowanej do aktualnego zapotrzebowania urządzenia produkującego energię – mówi prof. Michorczyk.

Kontrolowane dozowanie nośnika ma pozwalać na pracę systemu bez klasycznego zbiornika buforowego na gazowy wodór. Wydajność instalacji można zwiększać, łącząc równolegle kolejne moduły reaktor-separator.

– Najważniejszą wartością oferowanych rozwiązań jest ich komplementarność. Pierwszy wynalazek obejmuje rozwiązanie konstrukcyjne odpowiedzialne za efektywne katalityczne uwalnianie i separację wodoru, natomiast drugi rozszerza technologię do kompletnego systemu zarządzającego magazynowaniem LOHC oraz produkcją wodoru zgodnie z aktualnym zapotrzebowaniem – podkreśla naukowiec.

Badania z metylocykloheksanem

Technologię sprawdzono eksperymentalnie z użyciem metylocykloheksanu jako uwodornionego nośnika. Badania prowadzono przy temperaturze złoża wynoszącej 320 stopni Celsjusza. Dla konfiguracji z katalizatorem 5 proc. Pt/γ-Al₂O₃ uzyskano stopień przereagowania 97,5 proc. i selektywność do toluenu na poziomie 99,6 proc.

Uwolnienie wodoru z nośnika wymaga procesu odwodornienia i dostarczenia ciepła. W badanej konfiguracji przebiegał on w wysokiej temperaturze. To jeden z parametrów, który będzie istotny przy dalszym rozwoju systemu i jego dostosowaniu do konkretnych zastosowań.

Autorzy wskazują, iż technologia może znaleźć zastosowanie m.in. w mobilnych źródłach energii, pojazdach i jednostkach pływających, magazynach współpracujących z odnawialnymi źródłami energii, budynkach mieszkalnych i komercyjnych, systemach zasilania awaryjnego oraz centrach danych.

Krakowska spółka będzie rozwijać rozwiązania

Dalszym rozwojem technologii zajmie się REENERGOLOGY, polska spółka z branży energetyczno-chemicznej. Firma koncentruje się na technologiach wytwarzania i magazynowania wodoru, w tym na wykorzystaniu ciekłych nośników organicznych.

– Pracujemy nad wieloma tematami i te dwa patenty, które w tej chwili nabyła nasza firma, pozwolą na kontynuację prac w kierunku realizacji planów rozwoju technologicznego – mówi Andrzej Daczyński, prezes zarządu REENERGOLOGY.

Jak informuje Politechnika Krakowska, rozpoczęta procedura PCT może umożliwić objęcie wynalazków międzynarodową ochroną patentową.

Proces komercjalizacji koordynowało Centrum Transferu Technologii PK. W pracach uczestniczyły Joanna Szypułka, kierownik Zespołu ds. Komercjalizacji, oraz Irena Jakubiec i Małgorzata Ciesielska.

Zespół, który opracował opatentowane urządzenie do katalitycznego uwalniania i separacji wodoru, tworzą dr hab. inż. Piotr Michorczyk, prof. PK, dr inż. Przemysław Woliński i dr Adam Węgrzynowicz. Nad systemem do otrzymywania wodoru pracowali także dr inż. Rafał Rachwalik i dr hab. inż. Maciej Sułowicz, prof. PK. Zgłoszenia patentowe opracował Adam Kuc z Zespołu Rzeczników Patentowych Politechniki Krakowskiej.

Idź do oryginalnego materiału