3 godzin temu
W czwartek 2 kwietnia rozpoczyna się Triduum Paschalne. To będą pierwsze święta wielkanocne nowego papieża Leona XIV.
Triduum Paschalne w Watykanie
O tym, jak mogą wyglądać, mówił z rozmowie z Polskim Radiem RDC Szef Sekcji Polskiej Radia Watykańskiego ks. Paweł Rytel-Andrianik.
– Czekamy na to, co papież Leon wprowadzi, co będzie mówił, jak będą przeżywane te święta wielkanocne. I widzimy, iż każdy papież ma swoje zwyczaje. Na przykład papież Franciszek spędzał Wielki Czwartek w więzieniu z więźniami. Papież Leon będzie właśnie w Watykanie w tym czasie. Więc to są różne przeżywania świąt – wskazał.
Watykańskie obchody różnią się od polskich tradycji – między innymi nie ma tam święcenia pokarmów.
Ks. Paweł Rytel-Andrianik wyjaśnił, iż to zwyczaj charakterystyczny głównie dla Polski.
– Święcenie pokarmów jest zasadniczo tylko w tradycji polskiej. W tradycji innych państw to nie występuje. Co ciekawe, Polacy na przykład, którzy są za granicą, zawsze przynoszą pokarmy do poświęcenia, ale to jest tylko w środowisku polskim. I dlatego oczywiście będzie święcenie pokarmów w Rzymie, w polskim kościele, ale nie ma w Watykanie święcenia pokarmów – tłumaczył.
Obchody różnią się także, jeżeli chodzi o Rezurekcję, która w Watykanie odbywa się zaraz po wigilii paschalnej, wieczorem w sobotę. Kulminacją świąt będzie niedzielne błogosławieństwo „Urbi et Orbi”, które papież wygłosi do wiernych na całym świecie.
Obchody Triduum Paschalnego
W Jerozolimie obchody Triduum Paschalnego w drugiej poł. IV w. rozpoczynano w czwartek wieczorem dwiema mszami sprawowanymi w miejscach związanych z wydarzeniami opisanymi w Ewangelii. Następnie odbywało się nocne czuwanie, którego centralnym punktem było odczytywanie opisu Ostatniej Wieczerzy.
W ostatnich stuleciach, aby zachować post eucharystyczny, który trwał od północy Mszę Wieczerzy Pańskiej i pozostałe celebracje Triduum Paschalnego odbywały się w godzinach porannych.
W czasie Ostatniej Wieczerzy Jezus, podając chleb apostołom, powiedział: „Bierzcie i jedzcie, to jest Ciało moje”, zaś dając kielich z winem oświadczył: „Pijcie z niego wszyscy, bo to jest moja Krew Przymierza, która za wielu będzie wylana na odpuszczenie grzechów”. Ten opis z Ewangelii według św. Mateusza uzupełnia św. Łukasz dodając, iż Chrystus nakazał uczniom: „to czyńcie na moją pamiątkę”. W ten sposób Zbawiciel ustanowił apostołów, a także ich następców kapłanami – szafarzami Eucharystii.
Figurą eucharystii była Pascha u Żydów, o której czytamy w Księdze Wyjścia. Była ona celebrowana na pamiątkę wyzwolenia ludu Bożego Starego Testamentu z niewoli egipskiej. Mszę św. Jezus ustanowił podczas obchodu żydowskiej Paschy, mówiąc, iż od tego momentu to On jest barankiem ofiarnym, który poprzez swoją śmierć i zmartwychwstanie daje ludziom możliwość zbawienia, czyli wyjścia z niewoli grzechu.
Obrzęd obmycia nóg
Wejście w tajemnicę paschalną symbolizuje w Wielki Czwartek milczenie dzwonów po uroczystym „Gloria” na rzecz kołatek – aż do Wigilii Paschalnej.
Szczególnym znakiem w czasie liturgii jest obrzęd obmycia nóg nazywany „mandatum”, nawiązujący do czynności Jezusa z Wieczernika, który opisany jest w Ewangelii św. Jana. Pierwszy udokumentowany akt tego rodzaju pojawiło się w IV w. w liturgii chrzcielnej i traktowany był, jako dopełnienie obmycia chrzcielnego.
Tak było w Hiszpanii, Galii, Afryce Północnej a od VIII wieku także w liturgii bizantyńskiej. Wraz z upowszechnieniem chrztu dzieci zaniechano tej praktyki. Przetrwała jedynie we wspólnotach monastycznych, gdzie umywano nogi na znak gościnności i pokory.
Obrzęd mandatum upowszechnił się w VII wieku na Zachodzie Europy. Na początku XII w. przybrał on zrytualizowany charakter w liturgii papieskiej. Mszał trydencki przewidywał obmycie nóg po zakończeniu mszy. Natomiast obecny zaleca dokonanie obrzędu po Ewangelii i homilii. Jego wymowa związana jest z teologią kapłaństwa – przełożony wspólnoty na wzór Chrystusa jest jej sługą.
Początkowo obrzęd miał miejsce tylko w katedrach, gdzie mszy celebrował biskup. Po Soborze Watykańskim II zaczęto go praktykować także w zwykłych kościołach i wówczas dokonuje go proboszcz. Papież Franciszek poszerzył symbolikę mandatum, obmywając nogi także kobietom.
Z kolei opis łamania chleba jest w Ewangelii według Mateusza, Marka i Łukasza.
W czasie Mszy Wieczerzy Pańskiej po modlitwie po Komunii świętej Najświętszy Sakrament przenoszony jest procesyjnie do miejsca przechowania, zwanego dawniej ciemnicą. Towarzyszy temu śpiew hymnu „Sław, języku, tajemnicę Ciała i najdroższej Krwi…” autorstwa św. Tomasza za Akwinu i dźwięku kołatek.
Na zakończenie mszy obnaża się ołtarz, wygasza wieczną lampkę na znak, iż zabrano Chrystusa. jeżeli to możliwe, zaleca się wynieść krzyże lub je zasłonić, o ile nie zrobiono tego wcześniej.
Obchód misterium Chrystusa ukrzyżowanego rozpoczęty Mszą Wieczerzy Pańskiej jest sposób kontynuowany przez godziny adoracji i zostaje domknięty dopiero wielkopiątkową liturgię Męki Pańskiej.
Podczas sprawowania mszy Wieczerzy Pańskiej tabernakulum powinno być puste, a Komunię świętą udziela się z darów wówczas konsekrowanych w większej ilości, tak aby można było przyjąć Komunię świętą podczas liturgii w Wielki Piątek, kiedy nie sprawuje się mszy św. Według przepisów liturgicznych konsekruje dodatkową hostię, która zostanie wystawiona w Wielki Piątek w Grobie Pańskim.
Wielkanoc w Polskim Radiu RDC
Od Wielkiego Czwartku (2 kwietnia) do Poniedziałku Wielkanocnego (6 kwietnia) zapraszamy na wielkopostne audycje radiowe. W szczególnym okresie zadumy, pokuty i modlitwy Polskie Radio RDC przygotowało dedykowane programy.
Rozważania w okresie Wielkiego Tygodnia i Świąt Wielkanocnych na antenie Polskiego Radia RDC poprowadzi ks. dr Przemysław Śliwiński – medioznawca, dziennikarz i publicysta, autor popularnego cyklu książek „Jutro Niedziela” oraz bestsellerowej publikacji „Konklawe. Tajemnice wyborów papieskich”, wieloletni rzecznik Archidiecezji Warszawskiej.
Polskiego Radia RDC można słuchać w Warszawie na 101 FM, w pasmach lokalnych albo online na www.rdc.pl/player.
