Ogień, młoty i rozgrzane żelazo! 23 kowali z całej Polski zjedzie do Piwnicznej-Zdroju. Tak uczczą Niepodległość!

Piwniczna-Zdrój przygotowuje się do niezwykłego widowiska! Już 11 listopada, w 108. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości, centrum uzdrowiska wypełnią odgłosy kowalskich młotów, blask rozpalonych palenisk i zapach rozgrzanego żelaza. Do nadpopradzkiego miasta przyjedzie aż 23 kowali z różnych zakątków Polski, by wspólnie uczcić narodowe święto. Będą pokazy tradycyjnego podkuwania koni, przekuwanie kos na sztorc, warsztaty dla dzieci i koncerty patriotyczne. Wydarzenie „Kujemy dla Niepodległej” połączy żywą historię z rzemiosłem, które przez stulecia odgrywało istotną rolę również na Sądecczyźnie.

Piwniczna-Zdrój zamieni się w wielką kuźnię. 23 kowali w jednym miejscu!

Takiego świętowania 11 listopada w Piwnicznej-Zdroju nie zobaczymy na co dzień. We wtorek? Nie – w środę, 11 listopada 2026 roku, Plac św. Jana Pawła II stanie się miejscem wyjątkowego spotkania mistrzów kowalskiego fachu.

W godzinach od 12:00 do 17:00 swoje umiejętności zaprezentuje 23 kowali z różnych regionów Polski. Na oczach mieszkańców i turystów rozpalą paleniska, chwycą za młoty i pokażą, jak z kawałka metalu powstają przedmioty wymagające ogromnej precyzji, siły i doświadczenia.

Wydarzenie pod hasłem „Kujemy dla Niepodległej” ma przypominać, iż polska historia to nie tylko wielkie bitwy, dowódcy i politycy. To również pokolenia rzemieślników, którzy swoją pracą budowali siłę lokalnych społeczności, a w chwilach historycznych prób wspierali walkę o wolność.

Kowale przekują kosy na sztorc. Niezwykły pokaz nawiązujący do polskich powstań

Jednym z najbardziej widowiskowych punktów programu będzie pokaz przekuwania kosy na sztorc. To bezpośrednie nawiązanie do tradycji polskich kosynierów, którzy podczas narodowych zrywów wykorzystywali odpowiednio przygotowane narzędzia rolnicze jako broń.

Uczestnicy zobaczą również tradycyjne podkuwanie konia oraz poznają techniki obróbki rozgrzanego metalu.

Szczególną atrakcję przygotowano dla najmłodszych. Podczas warsztatów dzieci będą mogły spróbować swoich sił w wykuwaniu orzełków – symboli nawiązujących do polskiej państwowości.

To wyjątkowa okazja, by zobaczyć rzemiosło nie na ekranie telefonu czy w muzealnej gablocie, ale z bliska, wśród dźwięków uderzających młotów i iskier wydobywających się spod kowadeł.

Nowy Sącz był potęgą metalowego rzemiosła. Historia sięga XV wieku

Niewielu mieszkańców Sądecczyzny zdaje sobie dziś sprawę, jak istotną rolę odgrywała w naszym regionie produkcja metalowych narzędzi.

Jak ustalił historyk Feliks Kiryk, już w XV i XVI wieku Nowy Sącz był znaczącym ośrodkiem wytwórczości metalowej oraz handlu jej wyrobami.

Zachowane przekazy wskazują, iż tylko w latach 1513–1515 nowosądeccy kupcy odebrali od producentów kilkanaście tysięcy sierpów i kos.

W okolicach miasta funkcjonowały hamry i kuźnice, a powstające w nich narzędzia trafiały zarówno na lokalne targowiska, jak i na bardziej odległe rynki.

Kowal był wówczas jednym z najważniejszych rzemieślników. Podkuwał konie, naprawiał narzędzia rolnicze, okuwał wozy i przygotowywał elementy niezbędne do codziennego funkcjonowania gospodarstw.

Bez jego pracy trudno było wyobrazić sobie życie dawnej wsi i miasta.

Patriotyzm wykuty w żelazie. Inspiracją słynne dzieło Artura Grottgera

Organizatorzy nawiązują również do symboliki polskich powstań narodowych.

Szczególnym odniesieniem jest obraz „Kucie kos” Artura Grottgera z 1863 roku, należący do cyklu „Polonia”. Artysta przedstawił na nim nie żołnierzy na polu bitwy, ale ludzi przygotowujących narzędzia do walki.

To obraz patriotyzmu wyrażanego poprzez wspólną pracę, solidarność i wykorzystywanie własnych umiejętności dla dobra ojczyzny.

Co ciekawe, reprodukcja tego dzieła znalazła się w styczniu 1938 roku na pierwszej stronie „Przewodnika Gimnastycznego «Sokół»”, przypominając o tradycji powstania styczniowego.

Właśnie do tej idei nawiązuje spotkanie kowali w Piwnicznej-Zdroju. Choć na co dzień pracują w różnych warsztatach i miejscowościach, 11 listopada połączy ich wspólne działanie.

Mistrzowie kowalstwa z całej Polski przyjadą na Sądecczyznę

Wśród zapowiedzianych uczestników wydarzenia znaleźli się:

Andrzej Słowik, Kazimierz Kudła, Wojciech Raczek, Władysław Raczek, Józef Stach, Andrzej Kosakowski, Bartłomiej Kościsz, Jerzy Gilewicz, Jacek Gucwa, Jakub Gucwa, Tomasz Gomoła, Barbara Gomoła, Jarosław Majdan, Marcel Majdan, Jan Mazur, Leszek Sikoń, Jędrzej Bogaczyk oraz Klaudia Irla.

To przedstawiciele różnych pokoleń i środowisk kowalskich, których łączy pasja do tradycyjnego rzemiosła.

Nie tylko kowale! Koncerty, konkursy i uroczystości patriotyczne

Organizatorzy zadbali o to, aby wydarzenie miało charakter rodzinnego święta.

Oprócz pokazów kowalskich zaplanowano konkursy, zabawy i warsztaty, a także występy muzyczne.

Przed publicznością zaprezentują się:

• Orkiestra Mandolinowa „Echo”,
• laureaci IV Międzygminnego Konkursu Piosenki i Pieśni Patriotycznej „Dla Niepodległej”,
• Orkiestra Dęta OSP Piwniczna-Zdrój.

O godzinie 16:30 odbędzie się uroczyste złożenie kwiatów pod obeliskiem, natomiast o 17:00 w kościele pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny odprawiona zostanie Msza Święta za Ojczyznę.

11 listopada w Piwnicznej-Zdroju. Gdzie i o której?

„Kujemy dla Niepodległej”

Data: środa, 11 listopada 2026 roku

Godziny: 12:00–17:00

Miejsce: Plac św. Jana Pawła II w Piwnicznej-Zdroju

W programie: pokazy kowalstwa, podkuwanie konia, przekuwanie kos na sztorc, warsztaty dla dzieci, konkursy, koncerty i uroczystości patriotyczne.

Tegoroczne Święto Niepodległości w Piwnicznej-Zdroju będzie okazją, by zobaczyć, jak historia spotyka się z żywą tradycją. A wszystko przy ogniu, kowadle i dźwięku młota, który od stuleci towarzyszy polskim rzemieślnikom.