Ocalały z Auschwitz-Birkenau Bogdan Bartnikowski: Pozbyłem się ślepej nienawiści do Niemców

1 godzina temu

Bogdan Bartnikowski urodził się w 1932 roku. Był jednym z młodszych uczestników Powstania Warszawskiego - w chwili jego wybuchu miał zaledwie 12 lat. - Kiedy skończyła się wojna i wrócił pan do Polski, do zniszczonej Warszawy, to był pan w zasadzie już człowiekiem doświadczonym, [...] bo to nie jest zwyczajny życiorys szczęśliwego dzieciaka i młodzieńca - powiedział na początku rozmowy w audycji "Teleobiektyw" red. Jarosław Gugała.

- Nie byłem wyjątkiem. Wszyscy moi rówieśnicy i rówieśniczki - mieliśmy za sobą cztery czy pięć lat wojny, obserwacji sytuacji, dramatów rodzinnych, wypędzania z domów. Widzieliśmy i przeżywaliśmy jako dzieci bardzo wiele nietypowych sytuacji. Takich, jakie przeżywają dorośli - mówił.

Czym jest śmierć dla dziecka? “Z tym się człowiek oswaja”

Zapytany o to, czym jest śmierć dla dziecka, odpowiedział, iż na początku “było to wielkie przerażenie”, które z czasem stało się “codziennością”. - Z początku to wielkie przerażenie, ale w Birkenau - to był obóz zagłady - widok zabitych, zamordowanych był - źle może to powiedziane - ale codziennością. Z tym się człowiek oswaja - stwierdził.

Bogdan Bartnikowski trafił do obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, a później - obozu pracy przymusowej na przedmieściach Berlina. Zapytany o to, czy doświadczenie obozu kształtuje osobowość i poglądy człowieka, stwierdził, iż udało mu się pozbyć nienawiści do Niemców.

- Każdy człowiek jest inny, inaczej odbiera i przeżywa to, co musi przeżyć, ale wydaje mi się, iż mnie udało się jedno: pozbyć się ślepej nienawiści do obywateli narodu, który doprowadził do wojny i wielkiego nieszczęścia - do naszych zachodnich sąsiadów - mówił.

Bogdan Bartnikowski: udało mi się pozbyć ślepej nienawiści do Niemców

W pierwszych latach po wojnie, jak stwierdził, bardzo trudne, a wręcz niemożliwe było patrzenie na Niemców, jak na “normalnych ludzi, z którymi można się spotkać, rozmawiać”. Z czasem ta perspektywa się zmieniła. - W pierwszych latach po wojnie to było niemożliwe, ale potem może trochę stępiały te przeżycia, i doszedłem do wniosku, iż oni się jednak zmienili. Nie sposób darować i zapomnieć tamtemu pokoleniu, ale obecni Niemcy są zupełnie inni - powiedział Bartnikowski.

- Jestem często zapraszany do Niemiec na spotkania z młodzieżą i nie tylko, i widzę ich zainteresowanie moimi wspomnieniami. Widzę, iż to przeżywają, a choćby dziękują, iż chcę do nich przyjeżdżać i im o tym mówić, żeby pogłębić ich wiedzę o losach polskich dzieci w czasie wojny - dodał.

"Być może dlatego w Niemczech podporządkowano się nazizmowi"

Prowadzący audycję zapytał, czy zawsze jest możliwe, iż w miarę spokojny i racjonalny naród nagle wpada w szaleństwo - obejmujące prawie wszystkich obywateli - i zaczyna proklamować poglądy zbrodnicze, które prowadzą do wojny i nieszczęść wielu ludzi.

- W każdym kraju jest to możliwe, ale może nie w takim stopniu. Niemcy są narodem zdyscyplinowanym, posłusznym i to jest u nich powszechny pogląd. My się bardzo od nich różnimy jeżeli chodzi o stosunek do tego, co nam próbuje choćby władza i politycy sugerować. U nich ta dyscyplina wewnętrzna jest o wiele mocniejsza i może dlatego doszło do podporządkowania się nazizmowi, ale potem, po latach denazyfikacji, osiągnęli duży sukces, przebudowując społeczeństwo - powiedział.

Odnosząc się do tych słów, red. Gugała stwierdził, iż w Polsce wytworzył się rodzaj patriotyzmu, który polega na występowaniu przeciwko władzy, co może wynikać z historii, ponieważ Polacy długo nie mieli własnego państwa. Z kolei w Niemczech czy Rosji jest zupełnie odwrotnie - patriotyzm to popieranie władzy.

Mimo iż Niemcy nie rozliczyli wszystkich zbrodniarzy, to pokolenie dzieci nazistów upomniało się o to pod koniec lat 60. i na początku 70. Wtedy nastąpiła prawdziwa denazyfikacja, jak stwierdził red. Gugała, która doprowadziła do przemiany społeczeństwa niemieckiego. Bogdan Bartnikowski zapytany o to, czy widzi to również w ten sposób, powiedział: - Odczuwam to dzięki tym spotkaniom w Niemczech i widzę, jak oni mnie słuchają, jak rówieśnika z tamtych lat. Są do mnie bardzo często pytania o szczegóły pobytów w obozie: po tym wszystkim, co pan przeżył od Niemców, może pan przyjeżdżać do nas, do Niemiec? Odpowiadam: tak, bo wy jesteście inni, wasi dziadkowie czy nie dziadkowie popełnili zbrodnie, ale wy inaczej patrzycie nas nas, na Polaków, na Polskę - mówił.

"Nie mam grobu ojca, ani nie wiem, gdzie zginął"

W czasie Powstania Warszawskiego był łącznikiem na Ochocie. Miał wtedy zaledwie 12 lat. Zapytany, czy jako dziecko traktował to jako zabawę, odpowiedział, iż “na początku to była bardzo fajna zabawa”, ale potem zdarzało się, iż przebiegał przez ulicę podczas ostrzału. - Miałem poczucie strachu, ale udało mi się to pokonać i przebiegłem nie raz - opowiadał.

Bogdan Bartnikowski stracił w Powstaniu Warszawskim ojca, który walczył w Armii Krajowej. - Nie mam grobu ojca, ani nie wiem, gdzie zginął. Jedyny ślad to nazwisko ojca na murze w Muzeum Powstania Warszawskiego. Poszukiwaliśmy ojca przez kilka lat, ale bez skutku - powiedział.

Powstanie Warszawskie było tematem tabu w czasach komunizmu. Bogdan Bartnicki zapytany o to, czy musiał ukrywać swoją przeszłość i czy mama chroniła go przed propagandowym przekazem o Powstaniu Warszawskim, odpowiedział: - Nie, nie chwaliłem się moim udziałem w Powstaniu, bo uważałem, iż to był taki drobiazg i nikt dzieciaka czy nastolatka tuż po wojnie nie podejrzewał, iż mogłem cokolwiek robić. Przecież ja Powstańcom pomagałem, ja nie walczyłem - mówił. Dodał, iż po wojnie kontynuował naukę - przed Powstaniem ukończył sześć klas. Po wojnie poszedł do Gimnazjum im. Stefana Batorego. - Byłem wychowankiem Batorego. To była szkoła, gdzie tradycje Szarych Szeregów były świętością, dosłownie. Byłem w drużynie harcerskiej u Batorego - w drużynie, w której kilka lat przede mną był "Zośka", "Alek", "Rudy" - bohaterowie Szarych Szeregów. To była świętość dla nas - mówił.

Bogdan Bartnicki komentuje słowa Grzegorza Brauna

Jak to się stało, iż ocalał w Auschwitz-Birkenau? - Oprawcom zabrakło po prostu czasu, bo przecież jeszcze zostaliśmy wywiezieni do obozu zagłady. To była kontynuacja, to był efekt rozkazów Hitlera, który kazał rozstrzelać wszystkich mieszkańców Warszawy i to było wykonywane przez kilka pierwszych dni Powstania. A potem było wypędzenie, wywózka, a o ile wywózka do obozu zgłady, to tam były warunki, żeby nas szybciej i taniej poprzez komory gazowe puścić z dymem - opowiadał.

W tym kontekście red. Gugała zapytał o słowa posła Grzegorza Brauna, który kwestionował istnienie komór gazowych w Auschwitz. - Jestem przerażony, iż w Polsce, tak doświadczonej okrutnie, mogli się wychować tacy ludzie, którzy w to nie wierzą - powiedział Bogdan Bartnikowski. - Jestem ciekaw czy ci, którzy zaprzeczają, czy byli w Birkenau, czy popatrzyli na gruzy, które zostały po wysadzonych komorach gazowych - dodał.

Bogdan Bartnikowski jest pułkownikiem pilotem Wojska Polskiego, dziennikarzem, pisarzem i działaczem kombatanckim, autorem wielu książek, tłumaczonych również na inne języki, takich jak m.in. “Dzieciństwo w pasiakach”.

Idź do oryginalnego materiału