Przez lata osoby pracujące na podstawie umów cywilnoprawnych lub prowadzące własną działalność gospodarczą były w mniej korzystnej sytuacji niż pracownicy etatowi. choćby wieloletnia aktywność zawodowa często nie miała znaczenia przy ustalaniu stażu pracy wynikającego z przepisów Kodeksu pracy.
Nowe regulacje to zmieniają. W sektorze publicznym obowiązują od 1 stycznia 2026 r., a w firmach prywatnych od 1 maja 2026 r.
Co istotne, przepisy pozwalają uwzględnić także okresy aktywności zawodowej sprzed wejścia ustawy w życie. Oznacza to, iż wiele osób może zyskać choćby kilka dodatkowych lat stażu pracy.
Nawet 6 dni urlopu więcej
Najbardziej odczuwalną korzyścią dla pracowników może być zwiększenie wymiaru urlopu wypoczynkowego.
Zgodnie z Kodeksem pracy:
- 20 dni urlopu przysługuje osobom ze stażem krótszym niż 10 lat,
- 26 dni urlopu otrzymują pracownicy, którzy osiągnęli co najmniej 10-letni staż.
Dla osób, którym do przekroczenia tego progu brakowało kilku miesięcy lub lat, doliczenie dawnych umów zlecenia czy okresów prowadzenia działalności gospodarczej może oznaczać natychmiastowy wzrost wymiaru urlopu o 6 dni rocznie.
Dłuższy staż może mieć również wpływ na wysokość dodatków stażowych, prawo do nagród jubileuszowych, długość okresu wypowiedzenia oraz wysokość odpraw.
Jakie okresy można doliczyć?
Katalog aktywności uwzględnianych przy ustalaniu stażu pracy został znacząco rozszerzony.
Do stażu mogą zostać zaliczone m.in.:
- umowy zlecenia,
- umowy agencyjne,
- umowy o świadczenie usług,
- prowadzenie działalności gospodarczej,
- współpraca przy prowadzeniu firmy jako osoba współpracująca,
- okres korzystania z ulgi na start,
- udokumentowane okresy pracy za granicą,
- zawieszenie działalności związane z opieką nad dzieckiem,
- członkostwo w spółdzielniach rolniczych,
- służba w wybranych formacjach mundurowych.
Nowe przepisy nie obejmują natomiast umów o dzieło. Ustawodawca uznał, iż ze względu na specyfikę tej formy współpracy nie powinny one być uwzględniane przy ustalaniu stażu pracy.
Bez zaświadczenia z ZUS nic się nie zmieni
Samo wejście przepisów w życie nie oznacza automatycznego przeliczenia stażu pracy.
Osoby zainteresowane muszą samodzielnie wystąpić do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wydanie zaświadczenia potwierdzającego okresy podlegania ubezpieczeniom społecznym. Dokument można uzyskać po złożeniu wniosku USP za pośrednictwem platformy eZUS.
Dopiero po przekazaniu zaświadczenia pracodawcy dział kadr będzie mógł uwzględnić dodatkowe okresy przy obliczaniu stażu pracy.
W przypadku bardzo starych okresów aktywności zawodowej ZUS może poprosić o dodatkowe dokumenty potwierdzające przebieg ubezpieczenia.
Ważne terminy dla pracowników
Na dostarczenie dokumentów przewidziano określony czas.
- pracownicy sektora publicznego mają czas do 31 grudnia 2027 r.,
- pracownicy sektora prywatnego do 30 kwietnia 2028 r.
Przekroczenie tych terminów może oznaczać utratę możliwości uwzględnienia wcześniejszych okresów aktywności zawodowej przy ustalaniu stażu pracy.
Eksperci podkreślają, iż szczególnie osoby, które przez wiele lat pracowały na zleceniach, powinny jak najszybciej sprawdzić swoją sytuację. Dotyczy to zwłaszcza branż, w których umowy cywilnoprawne były powszechne, takich jak handel, usługi, gastronomia, media czy sektor kreatywny.
To nie wpłynie na emeryturę
Wokół nowych przepisów pojawiło się wiele nieporozumień dotyczących świadczeń emerytalnych.
Reforma nie zwiększa wysokości przyszłej emerytury i nie wpływa na staż emerytalny wykorzystywany przez ZUS przy ustalaniu prawa do świadczenia. Zmiany dotyczą wyłącznie stażu pracowniczego wynikającego z przepisów prawa pracy.
Największe korzyści odczują więc osoby aktywne zawodowo, szczególnie te, którym do osiągnięcia 10-letniego stażu brakowało niewiele. To właśnie one najczęściej zyskają dodatkowe 6 dni urlopu po uwzględnieniu nowych okresów aktywności zawodowej.
