Na działce przy budynku MBP (dawnej synagodze) stanie tablica upamiętniająca dawny cmentarz żydowski

Uchwała w sprawie ustawienia w pobliżu siedziby Miejskiej Biblioteki Publicznej tablicy upamiętniającej funkcjonowanie w tej lokalizacji dawnego cmentarza żydowskiego będzie głosowana na najbliższej sesji, ale nie powinno być problemów z jej przyjęciem. Z wnioskiem o wzniesienie pomnika w formie tablicy z granitu wystąpił Tarnobrzeski Dom Kultury.

Na pomniku wyryta zostanie następująca inskrypcja z tłumaczeniem na język hebrajski.

W tym miejscu istniał stary cmentarz żydowski, założony w XVIII w., zniszczony przez Niemców w czasie II wojny światowej.
Pamięci pochowanych na nim Żydów, mieszkańców Tarnobrzega.

Poniżej parę cytatów z uzasadnienia do uchwały:

Stary cmentarz żydowski w Tarnobrzegu znajdował się tuż przy synagodze. Powstał przed 1727 rokiem. W 1820 r. powierzchnia cmentarza wynosiła około 0,19 ha. W 1853 r. cmentarz zajmował działkę w kształcie zbliżonym do kwadratu, o powierzchnia ok. 0,3 ha. Około 1860 r. cmentarz został zamknięty, prawdopodobnie ze względu na jego zapełnienie oraz powszechną w XIX w. akcję przenoszenia miejsc pochówku poza teren zabudowany. Wiadomo, iż w 1937 r. gmina
żydowska przeznaczyła pewną kwotę na renowację cmentarza. Nekropolia została doszczętnie zniszczona przez Niemców podczas II wojny światowej.

Społeczność żydowska była obecna w Tarnobrzegu od XVII wieku i przez kolejne lata współtworzyła jego dzieje. Żydowscy mieszkańcy prowadzili działalność handlową i rzemieślniczą, rozwijali przedsiębiorczość, uczestniczyli w życiu społecznym, gospodarczym i kulturalnym miasta.
Wypełniali obowiązki obywatelskie, płacili podatki, wychowywali kolejne pokolenia i współtworzyli lokalną wspólnotę. Byli sąsiadami, współpracownikami i współmieszkańcami Tarnobrzega. Ich historia jest historią naszego miasta.
…
Dawny cmentarz żydowski był świadectwem tej wielowiekowej obecności. To właśnie tam spoczywały pokolenia tarnobrzeskich Żydów – ludzi, których życie, praca i codzienność na trwałe wpisały się w dzieje miasta. Tragiczne wydarzenia II wojny światowej doprowadziły do zagłady niemal całej społeczności żydowskiej Tarnobrzega. Zniszczeniu uległ również cmentarz – miejsce pamięci, którego funkcję i znaczenie zatarł upływ czasu oraz powojenne przekształcenia przestrzeni.
Dzisiaj, po wielu latach, nie możemy przywrócić tego miejsca do jego pierwotnego kształtu. Możemy jednak przywrócić mu pamięć.
…
Jednocześnie obserwujemy rosnące zainteresowanie historią lokalną, genealogią i poszukiwaniem własnych korzeni. Coraz więcej osób odkrywa losy swoich przodków, bada dzieje rodzin i miejsc, z których się wywodzą. W tym procesie szczególnego znaczenia nabierają miejsca pamięci, pozwalające zachować ciągłość historyczną i budować świadomość, iż współczesne miasta są dziedzictwem wielu pokoleń oraz wielu kultur.
…
Pamięć historyczna nie jest wyłącznie obowiązkiem wobec przeszłości. Jest również zobowiązaniem wobec przyszłych pokoleń. To od nas zależy, czy pozostawimy im historię pełną i uczciwą, czy też historię niepełną, zbudowaną z przemilczeń i zapomnienia. Upamiętnienie dawnego cmentarza żydowskiego jest wyrazem dojrzałości wspólnoty, która potrafi z szacunkiem spojrzeć na własną przeszłość i oddać należny hołd wszystkim mieszkańcom współtworzącym dzieje miasta.
…
Tablica stanie się miejscem zadumy, edukacji i refleksji. Będzie przypominać o wielokulturowym charakterze Tarnobrzega oraz o odpowiedzialności za zachowanie pamięci o tych, którzy byli częścią jego historii. Będzie świadectwem, iż współczesny Tarnobrzeg pamięta o swoich dawnych mieszkańcach i uznaje ich za nieodłączną część własnego dziedzictwa.
Upamiętnienie jest zatem nie tylko działaniem na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego, ale również wyrazem szacunku dla historii miasta, jego mieszkańców oraz wartości, które stanowią fundament nowoczesnej wspólnoty samorządowej – pamięci, odpowiedzialności i troski o wspólne dobro.
Tablica nie zmieni historii. Sprawi jednak, iż historia nie zostanie zapomniana.”.

Tarnobrzeski Dom Kultury, jako wnioskodawca i realizator inicjatywy upamiętnienia dawnego cmentarza żydowskiego w Tarnobrzegu, mocą decyzji nr 471/2026 Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 28 września 2026 r. uzyskał pozwolenie na trwałe posadowienie wolnostojącej tablicy, wykonanej z jasnego granitu o wymiarach: 60x80x10 cm wraz z podstawą o wysokości 10 cm, z inskrypcją w języku polskim i hebrajskim, upamiętniającej dawny cmentarz
żydowski na terenie działki ewidencyjnej nr 2079, obręb 0012 w Tarnobrzegu, zgodnie z przedłożonym projektem graficznym.

Wzniesienie pomnika, w formie trwale posadowionej wolnostojącej tablicy, upamiętniającego dawny cmentarz żydowski możliwe będzie dzięki grantowi pozyskanemu przez Tarnobrzeski Dom Kultury ze środków Forum Dialogu.