Koniec ery gotówki? Unia zaciska pętlę. Od 2027 roku wchodzą sztywne limity, o których musisz wiedzieć

Swoboda w płaceniu banknotami powoli staje się wspomnieniem. Zarówno przedsiębiorcy, jak i zwykli obywatele muszą przygotować się na nową rzeczywistość finansową, która nadchodzi wielkimi krokami. Banki, pod presją przepisów o przeciwdziałaniu praniu brudnych pieniędzy, coraz wnikliwiej prześwietlają nasze portfele. Co gorsza, Bruksela wyznaczyła już datę graniczną, po której w całej Europie zaczną obowiązywać sztywne limity transakcji. Sprawdzamy, jak te zmiany wpłyną na Twoją codzienność i bezpieczeństwo Twoich oszczędności.

Fot. RomanR / Shutterstock

Polska firma nie zapłaci gotówką. Przypominamy zasady

Na krajowym podwórku przedsiębiorcy od dawna czują oddech fiskusa na plecach. Dla biznesu sprawa jest jasna: granica swobody gotówkowej kończy się na kwocie 15 000 zł. Jest to bariera, której przekroczenie rodzi poważne konsekwencje podatkowe.

Każda transakcja między firmami (B2B) przekraczająca ten pułap musi przejść przez rachunek bankowy. Co niezwykle istotne, przedsiębiorcy nie mogą obejść tego przepisu poprzez sztuczne dzielenie płatności na raty. Zgodnie z interpretacjami organów podatkowych, liczy się jednorazowa wartość całej transakcji, wynikająca z umowy lub faktury. jeżeli faktura opiewa na 20 000 zł, nie można zapłacić jej w dwóch transzach gotówkowych po 10 000 zł. Złamanie tej zasady skutkuje brakiem możliwości zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodu, co w praktyce oznacza drastyczny wzrost podatku do zapłacenia.

Masz milion na koncie? Bank zapyta, skąd go masz

W przypadku klientów indywidualnych (Kowalskiego nieprowadzącego firmy) w Polsce nie ma jeszcze ustawowego, „sztywnego” zakazu płacenia gotówką w relacjach prywatnych (np. przy zakupie używanego auta od sąsiada). Nie oznacza to jednak, iż panuje wolna amerykanka. Instytucje finansowe zostały prawnie zobligowane do pełnienia roli strażników systemu finansowego.

Zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (AML), bank ma obowiązek wiedzieć, co robisz z dużą gotówką i skąd ona pochodzi. Procedury bezpieczeństwa finansowego uruchamiają się automatycznie w kilku przypadkach:

• Wypłata gotówki w oddziale: jeżeli planujesz wypłacić dużą sumę (np. na zakup mieszkania na rynku wtórnym), bank ma prawo, a wręcz obowiązek, zapytać o cel tej operacji. Może zażądać okazania dokumentu, np. umowy przedwstępnej podpisanej u notariusza. Bez tego bankier może odmówić wydania gotówki.
• Przelew wysokokwotowy: Przelewy o bardzo wysokich kwotach (np. 1 milion złotych) są często blokowane przez systemy bezpieczeństwa w bankowości internetowej. Odblokowanie środków wymaga osobistej wizyty w oddziale i weryfikacji tożsamości oraz celu transakcji.
• Raportowanie do GIIF: Każda transakcja gotówkowa powyżej równowartości 15 000 euro jest automatycznie odnotowywana w systemie bankowym i zgłaszana do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej (GIIF). Dotyczy to również transakcji powiązanych, które łącznie przekraczają ten limit.

Rok 2027: Europejski sufit dla gotówki

Prawdziwa rewolucja nadejdzie jednak za niespełna rok. Unia Europejska podjęła ostateczną decyzję o ujednoliceniu przepisów we wszystkich państwach członkowskich, aby zamknąć luki prawne wykorzystywane przez przestępców. Od 2027 roku zostanie wprowadzony ogólnounijny limit płatności gotówkowych.

Maksymalny pułap ustalono na poziomie 10 000 euro. Oznacza to, iż legalne zapłacenie gotówką za luksusowe dobra, takie jak droższe auto, markowa biżuteria, dzieła sztuki czy jacht, stanie się niemożliwe na terenie całej Wspólnoty. Co więcej, unijna dyrektywa daje poszczególnym krajom wolną rękę do zaostrzania tych przepisów. Rządy narodowe będą mogły ustalić jeszcze niższy limit, na przykład na poziomie 3000 euro, jeżeli uznają to za konieczne do walki z szarą strefą i uszczelniania systemu podatkowego.

Mapa limitów w Europie. Gdzie nie zapłacisz gotówką?

Wybierając się na zagraniczne wakacje lub planując zakupy w innych krajach Unii, warto mieć świadomość, iż w wielu miejscach restrykcje są znacznie surowsze niż te, które znamy z Polski. Próba zapłacenia gotówką w butiku w Paryżu czy Rzymie może zakończyć się odmową sprzedaży.

Poniższa tabela przedstawia limity obowiązujące u naszych sąsiadów i w popularnych kurortach turystycznych:

Hiszpańska inkwizycja skarbowa. Przykład idzie z południa

Najbardziej jaskrawym przykładem tego, w jakim kierunku zmierzają europejskie regulacje, jest Hiszpania. Tamtejszy urząd skarbowy (Agencia Tributaria) monitoruje przepływy pieniężne z niespotykaną dokładnością. Każda wypłata z bankomatu lub w oddziale banku przekraczająca 3000 euro jest automatycznie raportowana.

Jeżeli planujesz wwieźć lub wywieźć z Hiszpanii, lub po prostu przemieszczać się po kraju z gotówką powyżej 100 000 euro, musisz zgłosić ten fakt urzędnikom z wyprzedzeniem co najmniej 72 godzin. Formularz S1 jest tam obowiązkowy, a próba ominięcia tych procedur grozi drakońskimi karami administracyjnymi. Grzywna może wynieść od 600 euro do choćby 150 000 euro, a w skrajnych przypadkach pieniądze mogą zostać skonfiskowane. To jasny sygnał dla całej Europy: gotówka w dużych ilościach staje się towarem podwyższonego ryzyka.

Zmiany w prawie dotkną każdego

Zmiany w prawie, choć wymierzone w przestępców podatkowych, uderzą rykoszetem w uczciwych obywateli, którzy po prostu cenią anonimowość lub tradycyjną formę pieniądza. Jak przygotować się do nowej rzeczywistości i uniknąć nieprzyjemności w banku?

1. Planuj duże wydatki z wyprzedzeniem

Jeśli zamierzasz kupić samochód lub mieszkanie i dysponujesz gotówką, nie zostawiaj wizyty w banku na ostatnią chwilę. Wpłata dużej sumy na konto (powyżej 15 000 euro) wiąże się z procedurą rejestracji. Bankier zapyta o źródło pochodzenia środków. Przygotuj dokumenty, takie jak umowy darowizny, akty notarialne sprzedaży innej nieruchomości czy zaświadczenia o zarobkach, aby proces przebiegł sprawnie.

2. Uważaj na wakacjach

Podróżując po Europie, zawsze sprawdzaj lokalne limity płatności gotówką. To, co w Polsce jest legalne (np. zapłacenie 2000 euro gotówką w sklepie z elektroniką), we Francji czy w Grecji może być zabronione. Zawsze miej przy sobie kartę płatniczą lub telefon z podpiętym portfelem cyfrowym, aby nie zostać na lodzie w momencie płacenia rachunku.

3. Dokumentuj darowizny od rodziny

W dobie cyfryzacji i raportowania GIIF, każdy większy wpływ na Twoje konto lub nagłe pojawienie się gotówki może zainteresować urząd skarbowy. jeżeli otrzymujesz pieniądze od rodziców czy dziadków, zawsze zgłaszaj ten fakt fiskusowi (druk SD-Z2), choćby jeżeli kwota mieści się w limicie zwolnienia z podatku. Ten dokument będzie Twoim „alibi” w przypadku pytań banku o pochodzenie środków na wkład własny czy zakup auta.