
Pojęcie zmiana klimatu jest już wszechobecne, a jego skutki są częścią naszej codziennej rzeczywistości. Susze, powodzie, fale upałów i niedobory wody wpływają na zdrowie ludzi, gospodarkę, infrastrukturę oraz stan przyrody. Mało kto faktycznie rozumie, o co z tym klimatem chodzi. Ile osób, tyle opinii. Niektóre z nich głoszą, iż nie ma dowodów na to, iż klimat się ociepla, ale choćby jeżeli tak miałoby być, to nie jest to wynikiem działań człowieka, tylko naturalnych cykli klimatycznych.
Należy pamiętać, iż nie o opinię tutaj chodzi, tylko o oparte na faktach stanowisko a takie jak przywołane powyżej twierdzenia, są zupełnie niezgodne z obserwacjami i aktualną wiedzą naukową. Żadna z hipotez proponujących inny niż wymuszenie zmiany klimatu przez antropogeniczne emisje gazów cieplarnianych nie znalazła potwierdzenia obserwacyjnego.
Wyniki pomiarów i obserwacji dokumentują gwałtowne przyspieszenie tempa przegrzewania się Ziemi – dowodzą tego naziemne i satelitarne pomiary temperatury powierzchni Ziemi. W latach 1985–2015 temperatura globalna rosła średnio o 0,2°C na dekadę, podczas gdy w ostatnim dziesięcioleciu wskaźnik ten się podwoił, osiągając 0,4°C na dekadę.

Zatrzymanie wzrostu temperatury na poziomie 1,5 – 2°C daje szansę na uniknięcie przekroczenia groźnych punktów krytycznych systemu klimatycznego. To z kolei przekłada się bardzo konkretnie na pulę dostępnego budżetu węglowego i różne scenariusze dalszych działań. Niewątpliwie natychmiastowa konieczność dekarbonizacji światowej gospodarki wywołuje opory przed zmianą – polityczne, finansowe i społeczne. Szczególnie w kontekście udziału w emisjach widocznego na rysunku poniżej:

Kwestią sporną pozostaje wciąż kto i ile powinien móc jeszcze wyemitować, mając na uwadze,
że zwiększenie budżetu węglowego poprzez wykorzystanie technologii geoinżynierii (tych dających „ujemny bilans”, czyli tych usuwających CO2 z atmosfery) jest mocno wątpliwe. W wielu scenariuszach IPPC[1] zakłada się bowiem wielkoskalowe wdrożenie usuwania CO2 z atmosfery,
ale wciąż pozostaje nieustalone kto, kiedy i na jaką skalę podejmie się kosztownego usuwania CO2 z atmosfery. Efektem spornych i zapalnych kwestii podziału jest kompromis (Porozumienie paryskie) polegający na składaniu przez kraje dobrowolnych zobowiązań do redukcji emisji (planowane wkłady zamierzone przez kraje INDC tzw. Indyki).
Ograniczenie emisji gazów cieplarnianych jest technicznie i fizycznie możliwe, ale pod względem politycznym, ekonomicznym i społecznym bardzo trudne.
A przecież już w latach 70. i 80. XX wieku klimatolodzy przewidywali zmianę klimatu – wzrost temperatury, rekordowe fale upałów, topnienie lodowców, tajanie wiecznej zmarzliny, ale wówczas prognozy te wykraczały poza obserwowaną zmienność klimatu. Dziś to wszystko jest naszą rzeczywistością, którą widzimy na własne oczy.
Współczesna zmiana klimatu to destabilizacja systemu klimatycznego i związany z tym gwałtowny przyrost sytuacji ekstremalnych, niestabilny i nieprzewidywalny. Wynikające z nich złożone katastrofy środowiskowe, przynoszą rosnące straty w infrastrukturze, transporcie, rolnictwie i ekosystemach. Dlatego zmiana klimatu jest jednym z najważniejszych współczesnych wyzwań
i musi zajmować centralne miejsce w myśleniu o bezpieczeństwie Polski. Bezpieczeństwo klimatyczne jest częścią bezpieczeństwa narodowego.
Zgodnie z wnioskami i rekomendacjami z Narodowej Debaty o bezpieczeństwie klimatycznym Polek i Polaków, która odbyła się 7 września br. w Sejmie opiera się ono na trzech filarach:
- BEZPIECZEŃSTWO OBYWATELI I GOSPODARKI, w tym bezpieczeństwo żywnościowe
- BEZPIECZEŃSTWO ŚRODOWISKOWE, w tym odporne miasta
- BEZPIECZEŃSTWO NARODOWE
Ponieważ o redukcji emisji CO2 z budownictwa (przypominamy, iż budynki odpowiadają za 38% globalnych emisji CO2), transportu i przemysłu była mowa w poprzednich naszych artykułach,
w tym postaramy się zastanowić jak polityka klimatyczna może oddziaływać na to, co jest nam najbliższe, czyli żywność i cały sektor rolniczy oraz naszą przestrzeń do życia w miastach,
bo do 2050 roku 70% ludzkości będzie mieszkać właśnie w miastach.
A zatem – jak wyżywić ludzkość ograniczając emisję gazów cieplarnianych przy jednoczesnym ograniczeniu nadmiernej eksploatacji gleb i ekosystemów? I jak zabezpieczyć bezpieczeństwo żywnościowe Polski w sytuacji ujemnego bilansu wodnego i coraz częstszych ekstremalnych zjawisk pogodowych?
Zacznijmy od tego, iż sektor rolny (uwzględniając wylesianie) odpowiada za ponad 20% całości światowej emisji gazów cieplarnianych, w tym: 10% na wylesianie, po około 5% na wydalany przez przeżuwaczy metan i na wydzielania aktywnego azotu z nawozów, a 2% na uprawy ryżu. Działania związane z hodowlą zwierząt powodują dziś w sumie około 18% całkowitych emisji gazów cieplarnianych. Prognozowany wzrost liczby ludności na świecie w połączeniu ze zmieniającymi się nawykami żywieniowymi w rozwijających i bogacących się krajach (spożywanie większej ilości mięsa) powoduje wzrost popytu na żywność a niedobory żywności mogą prowadzić do niepokojów społecznych i konfliktów.
I teraz, jak pogodzić kwestię bezpieczeństwa żywnościowego oznaczającego, iż na wszystkich poziomach: od pojedynczego człowieka do poziomu globalnego, wszyscy ludzie przez cały czas mają fizyczny i ekonomiczny dostęp do wystarczającej, bezpiecznej i pożywnej żywności zaspokajającej ich potrzeby i preferencje ze skutkami zmian klimatu oddziaływującymi na produkcję rolną i stan polskiego rolnictwa?
Wydaje się, iż odpowiedzią mogą być:
- wspieranie suwerenności żywnościowej Polski rozumianej jako zdolność do zapewnienia żywności w odpowiedniej ilości, o odpowiedniej jakości i dostępnej cenowo niezależnie od sytuacji międzynarodowej, występujących kryzysów i katastrof,
- skracanie łańcuchów dostaw – zwiększenie bezpieczeństwa dostaw jak i śladu węglowego
w transporcie i magazynowaniu, - utrzymanie modelu rolnictwa opartego na gospodarstwach rodzinnych o zróżnicowanej produkcji,
- oparciu uprawy i chowu na własnej bazie nasiennej i hodowlanej,
- uznanie gleby, wody i różnorodności biologicznej za infrastrukturę bezpieczeństwa żywnościowego oraz nadanie ochronie tych elementów priorytetowego znaczenia we Wspólnej Polityce Rolnej UE na lata 2028–2034,
- wykorzystanie zamówień publicznych szkół, przedszkoli, szpitali i placówek pomocy społecznej do stabilizowania popytu na lokalną żywność wysokiej jakości oraz wzmacniania współpracy między miastami a ich rolniczym zapleczem.
Sektor rolny jest nie tylko główną siłą napędową zmiany klimatu, ale również poważnie nią dotknięty. Wysiłki polityczne są zatem ukierunkowane nie tylko na łagodzenie zmiany klimatu
w rolnictwie, ale także na wzmocnienie sektora i zminimalizowanie skutków zmiany klimatu.
Właśnie dlatego organizowany jest szereg szkoleń dla rolników takich jak Niebieska i zielona infrastruktura w przeciwdziałaniu negatywnym skutkom zmian klimatu czy Krótkie Łańcuchy Dostaw Żywności – potrzeby, wyzwania i kierunki rozwoju.
Zachęcamy także do zapoznania się z briefingiem pn. Uczynienie rolnictwa, energii i transportu odpornymi na klimat: ile pieniędzy jest potrzebne i co to przyniesie? | Publikacje | Europejska Agencja Środowiskowa (EEA)
I koniecznie do śledzenia aktualności na stronie https://climate-adapt.eea.europa.eu/pl
Europejska platforma przystosowania się do zmiany klimatu (Climate-ADAPT) jest główną unijną platformą wiedzy wspierającą wdrażanie polityki odporności na zmianę klimatu. Ułatwia on podejmowanie świadomych decyzji na wszystkich szczeblach zarządzania, zapewniając dostęp do odpowiedniej wiedzy, praktycznych narzędzi i wytycznych oraz możliwości wymiany wiedzy.
[1]
Scenariusz IPPC Aby prognozować zmiany temperatury i innych parametrów klimatycznych naukowcy starają się przewidzieć tempo zwiększania się zawartości dwutlenku węgla w atmosferze w przyszłości. W celu uchwycenia niepewności odnośnie emisji gazów cieplarnianych do atmosfery, rozważane są
różne, uzgodnione międzynarodowo, scenariusze rozwoju gospodarczego i socjo-ekonomicznego, które co kilka lat podlegają uaktualnieniu przez Międzyrządowy Panel ds. Zmian Klimatu

Kampania realizowana jest w ramach Projektu Doradztwa Energetycznego, który finansowany jest z Funduszy Europejskich z Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko 2021-2027. Projekt realizowany jest we współpracy z 16 Partnerami – wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz NFOŚiGW.











![Jak w 2026 roku wyglądał rynek polskich biegów na 5 km? [ANALIZA]](https://biegowe.pl/wp-content/uploads/2026/11/NB_bieg-na-5.jpg)