Do Polski z amerykańskim paszportem

Podróż z USA do Polski przez wiele lat była dla posiadaczy amerykańskich paszportów stosunkowo prosta: bilet lotniczy, istotny paszport i pobyt turystyczny do 90 dni bez wizy. Ta podstawowa zasada przez cały czas pozostaje aktualna, ale zmienia się sposób kontroli granicznej. Unia Europejska wprowadza dwa systemy, o których podróżni powinni wiedzieć przed wyjazdem: EES, czyli Entry/Exit System, oraz ETIAS, czyli European Travel Information and Authorisation System.

Podróżni z USA mogą przez cały czas odwiedzać Polskę bez wizy na krótkie pobyty turystyczne, ale powinni pamiętać o nowych systemach kontroli granicznej EES i ETIAS. Fot. Archiwum WEM

Nie są to te same procedury. EES dotyczy rejestracji wjazdu i wyjazdu na granicy. ETIAS będzie wcześniejszą elektroniczną autoryzacją podróży, podobną w założeniu do amerykańskiego ESTA.

Bez wizy, ale z zasadami

Obywatele USA mogą podróżować do Polski i innych państw strefy Schengen turystycznie lub biznesowo bez wizy na pobyt do 90 dni w ciągu każdego 180-dniowego okresu. Departament Stanu USA podaje, iż wiza turystyczna do Polski nie jest wymagana przy pobytach krótszych niż 90 dni, a paszport powinien być istotny co najmniej trzy miesiące po planowanym wyjeździe ze strefy Schengen; rekomendowana jest jednak ważność sześciomiesięczna. Podróżny powinien mieć także co najmniej jedną wolną stronę w paszporcie.

W praktyce oznacza to, iż osoba lecąca z USA do Polski na amerykańskim paszporcie przez cały czas nie potrzebuje klasycznej wizy na krótki pobyt. Musi jednak pamiętać o limicie 90/180 dni oraz o nowych systemach granicznych.

Koniec tradycyjnych pieczątek

EES, czyli Entry/Exit System, to nowy unijny system rejestrowania wjazdów i wyjazdów obywateli państw spoza UE i strefy Schengen. Dotyczy więc m.in. podróżnych lecących do Polski na paszporcie amerykańskim.

System zaczął być wdrażany 12 października 2025 r., a według obecnego harmonogramu jego pełne działanie w krajach strefy Schengen przypadło na kwiecień 2026 r. EES zastępuje tradycyjne stemplowanie paszportów elektroniczną rejestracją danych podróżnego.

Przy pierwszym wjeździe do strefy Schengen po uruchomieniu systemu podróżny może zostać poproszony o zeskanowanie paszportu, wykonanie zdjęcia twarzy oraz złożenie odcisków palców. Dzieci poniżej 12. roku życia są zwolnione z pobierania odcisków palców, choć ich wjazd również jest rejestrowany.

EES ma ułatwić służbom granicznym monitorowanie, czy podróżny nie przekracza dozwolonego czasu pobytu w strefie Schengen. Dla turysty najważniejsza zmiana jest praktyczna: na lotnisku lub przejściu granicznym procedura może potrwać dłużej, szczególnie przy pierwszym wjeździe po wprowadzeniu systemu.

Autoryzacja przed podróżą

Drugim systemem jest ETIAS. To nie jest wiza, ale elektroniczne zezwolenie na podróż dla obywateli państw, które są zwolnione z obowiązku wizowego przy krótkich pobytach w strefie Schengen. Obejmie ono również obywateli USA podróżujących do Polski na amerykańskim paszporcie.

Według aktualnych informacji ETIAS ma wejść w życie w ostatnim kwartale 2026 r. Do tego czasu obywatele USA mogą przez cały czas podróżować do strefy Schengen bez ETIAS, przestrzegając dotychczasowych zasad krótkiego pobytu. Po uruchomieniu systemu podróżni będą musieli złożyć wniosek online przed wyjazdem. Opłata ma wynosić 20 euro (ok. 25 dolarów) dla osób w wieku od 18 do 70 lat, a autoryzacja będzie ważna przez trzy lata albo do końca ważności paszportu – w zależności od tego, co nastąpi wcześniej.

Wniosek ETIAS będzie składany elektronicznie. Podróżny poda dane osobowe, dane paszportu i odpowie na pytania bezpieczeństwa. W większości przypadków decyzja ma być wydawana szybko, ale w niektórych sytuacjach procedura może potrwać dłużej, dlatego nie warto zostawiać tego na ostatnią chwilę.

Co trzeba wiedzieć?

Osoba lecąca do Polski na amerykańskim paszporcie powinna przed wyjazdem sprawdzić przede wszystkim ważność paszportu, limit 90 dni w strefie Schengen oraz aktualne informacje o ETIAS. Do momentu pełnego wejścia ETIAS w życie nie trzeba składać takiego wniosku, ale po uruchomieniu systemu będzie to dodatkowy krok przed podróżą.

Na granicy należy liczyć się z procedurą EES. Przy pierwszym wjeździe po wprowadzeniu systemu może to oznaczać rejestrację biometryczną. Przy kolejnych podróżach kontrola powinna być prostsza, ponieważ dane będą już zapisane w systemie.

Warto też zachować podstawowe dokumenty podróżne: bilet powrotny lub dalszy, potwierdzenie miejsca pobytu, ubezpieczenie podróżne i możliwość wykazania środków finansowych. Departament Stanu USA przypomina, iż podróżni do państw Schengen mogą być proszeni o dowód wystarczających środków i bilet powrotny.

Polski paszport – przywileje

Jeśli podróżny ma istotny polski paszport i leci do Polski jako obywatel Polski, nie potrzebuje ani ETIAS, ani rejestracji w EES jako obywatel państwa trzeciego. Polska jest krajem Unii Europejskiej i strefy Schengen, a obywatele UE nie są objęci tymi procedurami w taki sam sposób jak obywatele USA czy innych państw spoza UE. Informacje o ETIAS wskazują, iż osoby posiadające obywatelstwo kraju UE lub Schengen nie potrzebują autoryzacji ETIAS, jeżeli podróżują z dokumentem wydanym przez ten kraj.

Dla osób z podwójnym obywatelstwem – polskim i amerykańskim – praktyczna zasada jest taka: do Polski i strefy Schengen najlepiej wjeżdżać na polskim paszporcie, a do Stanów Zjednoczonych wracać z ważnym paszportem amerykańskim. Departament Stanu USA przypomina, iż zgodnie z polskim prawem osoba posiadająca obywatelstwo polskie i amerykańskie jest w Polsce traktowana jako obywatel Polski.

W skrócie

Dla podróżnych lecących z USA do Polski na amerykańskim paszporcie klasyczna wiza przez cały czas nie jest potrzebna przy pobytach do 90 dni. Trzeba jednak pamiętać, iż kontrole graniczne są cyfryzowane. EES działa na granicy i rejestruje wjazdy oraz wyjazdy. ETIAS będzie wcześniejszą autoryzacją online, potrzebną przed podróżą, ale dopiero po uruchomieniu systemu.

Dla podróżnych z ważnym polskim paszportem sytuacja jest inna: jako obywatele Polski nie muszą występować o ETIAS ani przechodzić procedury EES przewidzianej dla obywateli państw spoza UE. W przypadku podwójnego obywatelstwa warto podróżować z oboma paszportami i używać adekwatnego dokumentu przy adekwatnej granicy.

Najbezpieczniej przed każdym wyjazdem sprawdzić aktualne informacje na oficjalnych stronach Unii Europejskiej, Departamentu Stanu USA oraz polskich placówek konsularnych, ponieważ terminy i szczegóły wdrażania nowych systemów mogą być aktualizowane.

WEM