1,5 procent podatku przepada 30 kwietnia. Emeryci muszą złożyć jeden druk

Miliony emerytów i rencistów w Polsce mają prawo zadecydować, gdzie trafi część ich podatku. Warunek jest jeden – trzeba wiedzieć o tym prawie i w porę złożyć odpowiedni druk. Bez działania pieniądze nie przepadają, ale zostają w budżecie państwa zamiast zasilić wybraną fundację lub stowarzyszenie. Termin mija 30 kwietnia 2026 roku i nie ma od niego odstępstw.

Fot. Shutterstock

ZUS rozlicza za ciebie – ale 1,5 procent to twoja decyzja

Emeryci i renciści, którzy w 2025 roku otrzymywali świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez cały rok, dostają od ZUS roczne obliczenie podatku na formularzu PIT-40A. To wygodne: ZUS robi wszystko za podatnika, wylicza podatek, wykazuje ewentualną niedopłatę i potrąca ją ze świadczenia za kwiecień. Nie trzeba nic składać, żadna deklaracja nie jest wymagana.

Jest jednak jedna rzecz, której ZUS za podatnika nie zrobi – nie wskaże organizacji pożytku publicznego, na którą trafi 1,5 procent podatku. To wybór, który emeryt lub rencista musi podjąć samodzielnie. jeżeli tego nie zrobi, pieniądze zostaną w budżecie państwa i żadna fundacja ani stowarzyszenie ich nie otrzyma. Jak przypomina serwis Rynek Zdrowia, ZUS zakończył już wysyłkę ponad 10 mln formularzy PIT-40A, PIT-11A i PIT-11 do świadczeniobiorców.

Jeden formularz wystarczy – PIT-OP

Narzędziem do przekazania 1,5 procent jest formularz PIT-OP – Oświadczenie o przekazaniu lub wycofaniu zgody na przekazanie części podatku należnego na rzecz Organizacji Pożytku Publicznego. Druk jest prosty: nie wymaga wyliczania kwot ani wpisywania dochodów. Wystarczy podać numer KRS wybranej organizacji – to unikalny numer rejestrowy, który można znaleźć na stronie każdej legalnie działającej OPP lub w wyszukiwarce na pozytek.ngo.pl. Resztę – czyli wyliczenie, ile wynosi 1,5 procent podatku i przelew dla organizacji – urząd skarbowy przeprowadza samodzielnie.

PIT-OP można złożyć na 3 sposoby: elektronicznie przez usługę Twój e-PIT na stronie podatki.gov.pl – to najszybsza opcja, dostępna przez Profil Zaufany, mObywatel lub bankowość elektroniczną; papierowo – druk można pobrać ze strony podatki.gov.pl, wydrukować, wypełnić manualnie i wysłać pocztą lub złożyć osobiście w urzędzie skarbowym. W oświadczeniu można też podać cel szczegółowy – to ważne przy dużych fundacjach prowadzących subkonta dla konkretnych osób, na przykład chorych dzieci lub osób po wypadkach. Dzięki temu pieniądze trafiają precyzyjnie tam, gdzie podatnik chce.

Nie zmieniasz organizacji? Nie musisz robić nic

Emeryci, którzy w poprzednich latach już wskazali wybraną organizację i chcą ją dalej wspierać, mają ułatwienie. jeżeli ta sama OPP figuruje w tegorocznym Wykazie organizacji uprawnionych do zbierania 1,5 procent, urząd skarbowy automatycznie przekaże jej pieniądze – bez żadnych działań ze strony podatnika. Jak wyjaśnia serwis Infor.pl, system przechowuje wybór z poprzedniego roku i realizuje go automatycznie, o ile organizacja przez cały czas ma prawo do zbierania środków.

Jest tu jednak pułapka, o której warto wiedzieć. Prawo do zbierania 1,5 procent mają tylko organizacje, które w danym roku widnieją w aktualnym Wykazie OPP. Organizacje tracą ten status, jeżeli przestają spełniać wymagane warunki lub zaniedbują obowiązki sprawozdawcze. Warto więc – choćby jeżeli zamierza się wspierać tę samą OPP – sprawdzić przed 30 kwietnia, czy organizacja jest przez cały czas na liście. jeżeli jej tam nie ma, pieniądze i tak trafią do budżetu, mimo iż podatnik nic nie zrobił.

Kiedy PIT-OP nie wystarczy – i trzeba złożyć pełną deklarację

PIT-OP jest formularzem wyłącznie dla tych, którzy nie składają żadnej innej deklaracji podatkowej – czyli dla emerytów rozliczanych w całości przez ZUS na PIT-40A. jeżeli emeryt lub rencista chce skorzystać z ulg podatkowych, sytuacja się zmienia.

Osoby, które chcą odliczyć ulgę rehabilitacyjną, ulgę na leki, ulgę termomodernizacyjną, darowiznę lub rozliczyć się wspólnie z małżonkiem, muszą samodzielnie złożyć zeznanie PIT-37 lub PIT-36. W takim przypadku numer KRS wybranej organizacji wpisuje się bezpośrednio do deklaracji, a PIT-OP jest już zbędny. Ministerstwo Finansów informuje, iż w zeznaniu generowanym automatycznie przez usługę Twój e-PIT ulgi nie są uwzględniane – chcąc z nich skorzystać, trzeba złożyć deklarację samodzielnie do 30 kwietnia.

Osobną grupą są emeryci, którzy w 2025 roku mieli inne dochody poza świadczeniem z ZUS – na przykład z wynajmu nieruchomości, umowy zlecenia lub działalności gospodarczej. W takim przypadku ZUS wystawi PIT-11 lub PIT-11A zamiast PIT-40A, a podatnik musi samodzielnie złożyć zeznanie roczne.

Kto dostał PIT-11A – musi działać sam

Formularz PIT-11A (zamiast PIT-40A) dostają emeryci i renciści, u których wynikiem rocznego rozliczenia jest nadpłata podatku. ZUS w takim przypadku nie zwraca nadpłaty – robi to urząd skarbowy po złożeniu zeznania. Podatnik może samodzielnie złożyć PIT-37 do 30 kwietnia lub nie robić nic i poczekać – urząd skarbowy zaakceptuje zeznanie PIT-37 za 2025 rok wygenerowane automatycznie w usłudze Twój e-PIT z upływem 30 kwietnia. Zwrot nadpłaty trafi na konto podatnika w ciągu 45 dni od złożenia zeznania lub od 30 kwietnia, jeżeli zaakceptuje je system automatycznie.

Czym są organizacje pożytku publicznego

Organizacja pożytku publicznego to podmiot – fundacja, stowarzyszenie, klub sportowy lub inna instytucja – która działa na rzecz społeczności i spełnia ściśle określone wymogi prawne. Każda OPP jest zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym i posiada numer KRS. Organizacje tego typu wspierają osoby chore, z niepełnosprawnościami lub w trudnej sytuacji życiowej, finansują rehabilitację dzieci, ratują zwierzęta, pomagają ofiarom klęsk żywiołowych albo zajmują się działalnością kulturalną. Dla wielu mniejszych fundacji i stowarzyszeń środki z 1,5 procent stanowią fundament rocznego budżetu – bez nich część projektów nie mogłaby istnieć.

Lista organizacji uprawnionych do zbierania 1,5 procent za rok 2025 dostępna jest pod adresem pozytek.ngo.pl. Można tam szukać po nazwie, dziedzinie działania lub miejscowości – co przydaje się, gdy ktoś chce wesprzeć lokalnie działającą organizację w swoim mieście lub gminie.

Co zrobić przed 30 kwietnia – praktyczny przewodnik dla seniora

• Sprawdź, jaki formularz dostałeś z ZUS. jeżeli to PIT-40A – nie musisz składać zeznania podatkowego. Możesz przekazać 1,5 procent przez PIT-OP lub nie robić nic, jeżeli w zeszłym roku już wskazałeś organizację i chcesz ją dalej wspierać. jeżeli to PIT-11A lub PIT-11 – musisz złożyć deklarację samodzielnie.
• Sprawdź, czy twoja organizacja jest przez cały czas na liście OPP. Wejdź na pozytek.ngo.pl i wyszukaj organizację, którą wspierałeś w poprzednim roku. jeżeli jej nie ma na liście – wybierz inną i złóż PIT-OP, zanim minie termin.
• Zmieniasz organizację? Złóż PIT-OP do 30 kwietnia. Najłatwiej przez Twój e-PIT na podatki.gov.pl – wystarczy numer KRS wybranej organizacji. Możesz też pobrać papierowy druk z urzędu skarbowego lub ze strony podatki.gov.pl i wysłać pocztą albo złożyć osobiście.
• Chcesz skorzystać z ulg podatkowych? Ulga rehabilitacyjna, ulga na leki, wspólne rozliczenie z małżonkiem – to wszystko wymaga złożenia PIT-37 lub PIT-36, nie PIT-OP. Zeznanie złożone samodzielnie do 30 kwietnia to jedyna droga do uzyskania odliczenia. W usłudze Twój e-PIT ulgi nie są uwzględniane automatycznie.
• Termin jest jeden i nieprzekraczalny: 30 kwietnia 2026 roku. choćby jednodniowe spóźnienie sprawia, iż urząd skarbowy nie przekaże 1,5 procent na wskazaną organizację. Pieniądze zostaną w budżecie państwa.